Restauratie van Clingendaelxe2x80x99s Dutch Garden of Oud-hollandse tuin (3)

Onderstaande tekst werd geschreven en bij de webmaster ingeleverd vóór de zeer gewaardeerde reacties van Eline Bos Waaldijk en Vanessa Bezemer Sellers n.a.v. de 1ste weblog in deze Clingendael-serie.

Wat houdt de term xe2x80x98Dutch gardenxe2x80x99 nu eigenlijk in en wat verstond Freule Daisy hieronder?
De bekende auteur Brent Elliott beschreef de term xe2x80x98dutchxe2x80x99 in zijn boek Victorian gardens (1986, p. 221 e.v.) als volgt: xe2x80x9cThe leading character of the Dutch style is rectangular formality, and what may sometimes be termed clumsy artifice, such as trees cut out in the form of statues, though they require a label to inform the observer what they mean to representxe2x80x9d.

Een Dutch garden wordt dus volgens hem gekenmerkt door een rechthoekige indeling en vormsnoei. Hoe komt men aan deze karakteristiek? Het schijnt dat de Engelsen (nog steeds) geloven dat deze tuinstijlkenmerken typisch xe2x80x98dutchxe2x80x99 zijn en door Willem en Mary in Engeland zijn geïmporteerd. Wanneer de benaming precies is ontstaan is mij onbekend, maar eerder in de tweede helft van de 19de eeuw (in de tijd van de opkomst van interesse voor geschiedenis) dan in de late 17de eeuw.
In Engeland kende men in ieder geval het verschijnsel aan het eind van de 19de eeuw als een variant van Victorian gardens. De Engelse tuinarchitect Thomas Mawson heeft het in dit verband over xe2x80x9cxe2x80xa6dull monotony of the chess-board garden, or the extravagant topiary work which under Dutch influence made so many of our old English gardens ridiculous.  …xe2x80x9d (The art and craft of garden making. London, 1901). Positief waren dus lang niet alle Engelsen over dit verschijnsel.

In Nederland ken ik twee (wie heeft meer suggesties?) (deel)tuinen die rond de eeuwwisseling onder Engelse invloed zijn ontstaan, namelijk de xe2x80x98Dutch gardenxe2x80x99 op Clingendael, ontworpen door Freule Daisy even vóór de Eerste Wereldoorlog (zij had veel Engelse contacten); en de uitgestrekte rechthoekige rozentuin bij het Vredespaleis, ontworpen door Thomas Mawson uit dezelfde tijd.


Dutch gardens in England: 1. Clandon House; 2. Lyme Park; 3. Wimpole Hall

Als we op Wikipedia kijken, vinden we onder xe2x80x98Dutch gardenxe2x80x99: xe2x80x9cIn England, Dutch Garden was the description given to a particular type of rectangular garden space, often enclosed within hedges or walls, even if part of a larger garden or parkland. This space would be laid out in a highly cultivated and geometrical, often symmetrical, fashion, shaped by dense plantings of highly coloured flowers, and edged with box or other dense and clipped shrubs, or low walls (sometimes in geometrical patterns), and sometimes, also, with areas of artificial water, with fountains and water butts, which were also laid out in symmetrical arrangements. The flower beds and areas of water would be intersected by geometrical path patterns, to make it possible to walk around the garden without damaging any of its featuresxe2x80xa6 The placement of flowers and shrubs in the Dutch garden in Holland, however, may be non-linear and informal, though still efficiently making use of space and lightxe2x80x9d.

Ik mis hierbij de constatering dat de tuinen meestal verdiept liggen en dat ze het mooist te beleven zijn vanaf een hoger gelegen terras, zoals op Clingendael. Wat volgens de definities hierboven mist op Clingendael, maar vroeger wel de tuin sierde (zie vorige weblog oude foto), is enige vormsnoei-versiering. Geknipte taxus-bomen herplanten op hun historische plaatsen zou een goed idee zijn. Wat de soort bloemplanten betreft, zou men van de fotoxe2x80x99s kunnen afleiden dat een kleurrijke (bijna felgekleurde) beplanting (met uiteraard tulpen en bolgewassen in het voorjaar) op zijn plaats is in de Dutch garden. Het boek Decoratieve Tuinbeplanting van A. J. van Laren uit 1913 kan natuurlijke prachtig als gids dienen om meer variatie in de beplanting aan te brengen. CO.

Facebooktwitterlinkedinmail

3 reacties op “Restauratie van Clingendaelxe2x80x99s Dutch Garden of Oud-hollandse tuin (3)

  1. Door de voorgenomen reconstructie van de ‘Dutch’ garden van Clingendael is Carla Oldenburger geobsedeerd geraakt door het fenomeen Dutch garden in het Verenigd Koninkrijk. Als Clingendaelkenner kan ik natuurlijk nu niet achterblijven en binnenkort zal ik daarvoor een weblogje bij Jan Holwerda inleveren. Wel wil ik opmerken dat dit onderwerp in het verleden al veel is besproken in de vakliteratuur (‘old hat’noemen de Britten dat treffend), maar om dit onderwerp wederom op te rakelen kan uiteraard geen kwaad. Dat baronesse Marguerite (zonder streepje) Van Brienen haar ontwerp ‘Dutch’noemde is vooral te verklaren door haar fascinatie voor alles wat Brits was; je zou haar bijna een ‘Edwardian’kunnen noemen. Feitelijk hebben we daar de Japanse tuin aan te danken: de freule moest er net als haar Engelse vrienden ook een hebben..Nu is het, naast het Westbroek park, het vlaggeschip van de gemeente Den Haag, en 400 jaar Japans-Nederlandse betrekkingen zal in 2009 ook in deze tuin uitbundig worden gevierd.
    Een aardige waarneming is dat de door de freule bedachte aanduiding ‘Dutch Garden’ voor het door haar ontworpen tuintje in Clingendael aanvankelijk vernederlandst werd als’Hollandse tuin’, en pas na 1960 dook geleidelijk de naam ‘Oud-Hollandse’ tuin op in de archieven. Iemand is daarmee begonnen! Wist u dat Google maar liefst 64 pagina’s met het lemma ‘oud hollands’kent? Die naam wordt te pas maar vooral te onpas gebruikt. Tenslotte, de Dutch garden van Wimpole Hall door Carla afgebeeld wordt door de Britten een Victorian garden genoemd. Hij is in 1996 aangelegd in de vorm van de ‘Union jack’. Edoch,er is daar inderdaad wel een zo genoemde Dutch garden aanwezig. De tuin voor het huis Clandon Park heeft veel weg van een Dutch garden – in onze ogen dan – maar de echte Dutch garden in Clandon Park ziet er anders uit (ik heb een plaatje maar geen idee hoe hier toe te voegen; houdt u tegoed) de Britten noemen die Dutch garden zelf een pastiche.Wordt vervolgd.

  2. Het is complex, zo te zien. En wat is dit dan? Bij Schloss Pillnitz aan de Elbe bij Dresden is een “Holländischer Garten”. Deze tuin moet aangelegd zijn tussen 1785 en 1790 door Friedrich August III. De tuin dankt zijn naam aan de planten die er stonden, ze waren namelijk afkomstig uit de Kaapkolonie. Een rondleidster daar vertelde dat de planten in deze tuin alle in potten stonden, zodat ze in de winter binnengezet konden worden.
    Komt “Hollands” in deze betekenis vaker voor, dus genoemd naar de beplanting?

  3. Een uitstekende beschrijving van de tuinen van het Vredespaleis is te vinden in Nederlands Jaarboek voor de geschiedenis van Tuin-en Landschapsarcitectuur nr.3/1997, uitgever Architectura & Natura onder redactie van Erik de Jong, geschreven door Edward W.Leeuwin. Men rangschikt deze ‘Arts and Craft’tuinen onder de architectonische tuinstijl.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Anti-Spam vraag: