Expositie Bloemenpaleis Het Loo, de tuin aangelegd & omgespit


INGEZONDEN
Bloemenpaleis Het Loo, de tuin aangelegd & omgespit
21 april t/m 30 augustus 2015

‘Bloemenpaleis Het Loo’ staat dit jaar in het teken van de veranderingen die de tuin heeft ondergaan. Tijdens drie eeuwen bewoning van het paleis én door de openstelling als museum is de tuin een aantal keer ingrijpend veranderd. Dit voorjaar is de huidige tuinrenovatie afgerond. Bezoek in de mei- of zomervakantie met onze gids het paleisdak en geniet van een spectaculair uitzicht over de vernieuwde tuin!

In mei 2015 wordt de laatste fase van de tuinrenovatie van Paleis Het Loo afgerond, nadat de tuin vanaf 2007 in etappes helemaal is omgespit en opnieuw aangelegd. De eerste bewoners van het paleis, koning-stadhouder Willem III en zijn vrouw Mary Stuart, lieten aan het eind van de 17e eeuw bij het middeleeuwse kasteel ‘Het Oude Loo’ een nieuw jachtslot bouwen, ‘Het Loo’, met een prachtige Hollandse Baroktuin. Het was voor die tijd heel bijzonder om in de ruige heide- en zandvlakte een dergelijke lusthof aan te leggen.

In de 19e eeuw liet Lodewijk Napoleon de Baroktuin echter bedekken door een dikke laag zand en legde een romantisch landschapspark aan. Toen Paleis Het Loo in 1975 een museum werd verving men een klein deel van dit landschapspark door een reconstructie van de 17e-eeuwse tuinen. Veertig jaar later was een grote renovatie noodzakelijk en is tussen 2007 en 2015 de tuin op basis van nieuwe inzichten en historische bronnen opnieuw op de schop gegaan en op innovatieve wijze heringericht.

De expositie toont de belangrijkste bronnen uit de 17e en 18e eeuw waarop de reconstructies gebaseerd zijn. Er zijn bodemvondsten te zien die bij het tuinarcheologisch onderzoek tevoorschijn kwamen, zoals een terracotta tuinvaas uit de 17e eeuw en een koperen monogram van Willem & Mary. Daarnaast worden de buizen getoond van de 17e-eeuwse waterleidingen die zo belangrijk waren om de vele fonteinen van vers water te voorzien.

De expositie ‘Bloemenpaleis Het Loo, de tuin aangelegd & omgespit’ is van 21 april t/m 30 augustus aanstaande te zien in de Oostvleugel van Paleis Het Loo, geopend dinsdag t/m zondag 13-17 uur. De tuinen zijn toegankelijk van 10-17 uur.

Kasteeldomeinen in de zuidelijke Westhoek (West-Vlaanderen)

OVERGENOMEN

Kasteeldomeinen prikkelen de verbeelding. Ze doen denken aan macht en aanzien, aan prachtige salons, uitgestrekte parken en monumentale dreven. Dit boek brengt het verhaal van kasteeldomeinen in de zuidelijke Westhoek – hun roemrijke verleden en tegelijk tragische lot tijdens WO I en de daaropvolgende wederopbouw.

Aan het begin van de 20ste eeuw behoorde de zuidelijke Westhoek tot een van de belangrijkste kastelenregio’s van West-Vlaanderen. De inrichting van kasteelparken en -tuinen weerspiegelde de leefwereld van de adel en de burgerij en hun ideaalbeelden. WO I markeerde echter het abrupte einde van dit droombeeld. Kasteeldomeinen fungeerden voortaan als militaire hoofdkwartieren of strategische uitkijkposten en romantische parken werden herschapen tot enkele van de gruwelijkste slagvelden uit de Eerste Wereldoorlog. Maar ook vandaag blijven deze domeinen referenties in het landschap. Dit boek gunt je dan ook een exclusieve blik op de recente herwaardering van verschillende kasteeldomeinen in deze streek door gerenommeerde landschaps- en tuinarchitecten.

Zie hier voor de eerste 20 pagina’s. Zie hier voor uitgever en bestellen.

De gardeneske tuin. Huize Jekschot te Veghel rond 1900, een afbeeldingenreeks

De gardeneske tuin is als fenomeen nauwelijks in beeld gebracht. Nu is een publicatie verschenen die dat met veel foto’s van rond 1900 doet. Heel bijzonder is het dat de foto’s bijna twee decennia bestrijken en het een en dezelfde tuin betreft, een verdwenen tuin in Veghel (Noord-Brabant). Foto’s die prachtig laten zien hoe rijk een tuin uit die tijd kon zijn; met veel bloembedden in allerlei patronen en vormen, subtropische planten, een bergje, een rotspartij en veel meer. De afbeeldingenreeks (ca. 50) wordt voorafgegaan door een kort hoofdstuk over locatie en familie, en een hoofdstuk over de gardeneske tuinstijl als fenomeen. De tuin is zo goed als verdwenen, de foto’s zijn gelukkig bewaard gebleven.

U kunt deze uitgave bestellen via: info@tuintertijd.nl of via ons contactformulier op www.tuintertijd.nl/contact.

Jan Holwerda en Wim Meulenkamp, De gardeneske tuin. Huize Jekschot te Veghel rond 1900, een afbeeldingenreeks, TuinTerTijd III, Netterden 2015, 52 pagina’s, volledig in kleur, ISBN 978-90-820550-1-6, prijs € 15,75 excl. verzendkosten.

Tentoonstelling Pieter Buys: maken en laten

OVERGENOMEN
Pieter Buys: MAKEN en LATEN
Het werk van een tuin- en landschapsarchitect

Op zondagmiddag 12 april om 15.00 uur opent Eric Luiten, Rijksadviseur voor Landschap en Water (én tevens tuin- en landschapsarchitect) de expositie ‘MAKEN en LATEN’ met werk van Pieter Buys. Buys wordt gezien als de nestor van de Nederlandse tuin- en landschapsarchitectuur. Hij heeft een heel belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van zijn vakgebied tot een volwaardige discipline. Een discipline die staat naast de architectuur en de stedenbouw. Zijn duizenden ontwerpen van alle schaalniveaus zijn van grote invloed geweest. Op de expositie in het ABC, die mede is georganiseerd naar aanleiding van de publicatie Pieter Buys, tuin- en landschapsarchitect – Maken en laten, wordt een beeld van dat omvangrijke oeuvre getoond. U bent van harte welkom bij de opening.

Pieter Buys (1923) wordt door tuin- en landschapsarchitecten beschouwd als een van hun voormannen. Samen met ontwerpers als Wim Boer, Carl van Empelen, Hein Otto, Mien Ruys en Hans Wamau is hij verantwoordelijk voor de naoorlogse emancipatie en professionalisering van de discipline tuin- en landschapsarchitectuur. Sinds de oprichting van zijn bureau in Den Bosch in 1949, is hij onafgebroken als ontwerper en docent werkzaam geweest. Zijn oeuvre van meer dan 1800 nummers groeit nog altijd. In het werk van Buys zijn twee bepalende lijnen te ontdekken: de invloed van de Deense architectuur en de architectuur van de zogenoemde Bossche School.

Pieter Buys werkte intensief samen met verschillende architecten zoals Jos Bedaux, Gerard Wijnen en Fons Vermeulen. Bij (particuliere) opdrachten werd hij dikwijls betrokken nog voordat de plaats van het huis op de kavel was bepaald. Daarmee zijn Buys’ tuin- en landschapsontwerp gelijkwaardig aan de architectuur geworden en is er een dialoog tussen gebouw en tuin ontsaan. Hier ligt de kracht van Buys’ ontwerpen.
In 2008 is het omvangrijke werk van Buys door Marinka Steenhuis gedocumenteerd in de rijk geïllustreerde publicatie Pieter Buys, tuin- en landschapsarchitect – Maken en laten. Deze publicatie laat de essentie zien van zijn werk en plaatst Buys bovendien in de context van zijn tijd. Het boek is tijdens de tentoonstellingsperiode te koop in het ABC.
Ten tijde van de expositie zullen een of twee lezingen worden georganiseerd. Hierover volgt in een later stadium nog nader bericht. Informatie hierover is ook te vinden op de website van het ABC.

12 april t/m 31 mei 2015
ABC Architectuurcentrum Haarlem
Groot Heiligland 47 2011 EP Haarlem
Toegang gratis geopend: di-za 12.00-17.00 / zo 13.00-17.00

Betonnen paddestoelen


Betonnen paddestoelen op Bingerden (Angerlo), rechts duo, links enkele.
Foto: Jan Holwerda

Vorige week zondag tussen de stinzenplanten op Bingeren gezien: een betonnen paddestoel en twee betonnen paddestoelen. Jan Boer wees ons er op: ‘dienden oorspronkelijk als opstap voor het bestijgen van paarden’.
Ik zie nu in het monumentenregister dat beiden rijksmonument zijn: Twee betonnen paddestoelen / Betonnen paddestoel op een rechthoekige sokkel met afgeschuinde hoeken uit het eind van de 19e eeuw. De paddestoelen zijn in circa 1900 vanuit Engeland naar Bingerden getransporteerd en dienden oorspronkelijk als opstap voor het bestijgen van paarden. Een ludieke beschildering van de paddestoelen uit de tijd van de eeuwwisseling in rood met witte stippen is geheel afgesleten.

En ik keek en bericht omdat ik ze nu net (ook) in een Belgische catalogus uit 1889 zie staan, in Ciments & bétons van de firma S.A. Ancienne firme Blaton-Aubert uit Bruxelles [1889] : Champignons tabourets jumeux en Champignon tabouret simple.
Jan Holwerda


Champignons tabourets jumeux en Champignon tabouret simple, uit Ciments & bétons, S.A. Ancienne firme Blaton-Aubert uit Bruxelles [1889]

KB ngramviewer

De Koninklijke Bibliotheek levert veel (big) data, m.n. op de krantenbank via Delpher. Ze bieden daarvoor de KB-Research lab-omgeving aan, waarin software kan worden uitgeprobeerd op KB-datasets. Dit lab is toegankelijk via KBresearch.

Daar staat nu bijvoorbeeld de ngram-viewer (zoiets zit ook op Google Books) op historische kranten die gebouwd is in het Project Political Mashup.
Je kan er 1 tot 5 woorden intypen en krijgt dan een grafiek die weergeeft hoe vaak de term(en) voorkom(t)(en) in de jaren tussen 1840 en 1990.
Wel goed de beperkingen lezen die in de toelichting staan! Ook de keuze van termen moet goed overdacht worden; ‘begraafplaats’ geeft bijvoorbeeld vooral resultaten uit overlijdensadvertenties; en ‘groen’ is natuurlijk multi-interpretabel.
Vervolgens kan er door op een bolletje in de grafiek te klikken in dat jaar op de term gezocht worden in de krantencollectie op Delpher.

Voorbeeld
ngramviewer.kbresearch.nl/#q/tuinkunst
ngramviewer.kbresearch.nl/#q/parken%7Ctuinen%7Clandschap%7Cbuitenplaats%7Copenbaar%20groen

Liesbeth Missel

Jardin Portatif of Bloemtafel


Stubengarten, BlumentischJardin Portatif in Weimarer Schlossmuseum  Bron: blog.klassik-stiftung.de

Joan P. wees op een bericht over de vulling van de Stubengarten of Blumentisch in Weimarer Schlossmuseum. Bij Cascadeberichtgeving zoek je altijd naar een ‘Nederlands lijntje’. Uit het Duitse bericht komt naar voren dat dit fenomeen als Jardin portatif vanuit Engeland naar Duitsland kwam, Journal des Luxus und der Moden uit 1792 bericht hierover. Dat geeft direct een Nederlands lijntje, wij hadden Kabinet van mode en smaak. In het nummer uit 1793 staat hetzelfde artikel onder de kop ‘Een Jardin Portatif of Bloemtafel’ (p. 95, p. 96, p. 97).

Een ‘draagbare tuin’ gevormd door een houten tafel waarin een loden bak geplaatst kan worden met plek voor zeven planten/bloempotten. Opzij zit een kraantje om het teveel aan water weg te laten lopen. Wie weet een exemplaar te staan?
Jan Holwerda


Een Jardin Portatif of Bloemtafel, uit Kabinet van mode en smaak 1793

J.H. Knoop. Tuinman van Marie Louise en verlicht allesweter

In 1765 overleed Maria Louise van Hessen-Kassel in het Princessehof in Leeuwarden; de jonge weduwe die uitgroeide tot de lieveling van het Friese volk en de stammoeder van ons koningshuis. Friesland eert het werk en leven van deze vrouw met een themajaar. Op de website marialouise2015.nl vind je meer informatie over het leven en werk van Maria Louise en de activiteiten van het themajaar.

Een activiteit pikken we er uit: de tentoonstelling J.H. Knoop. Tuinman van Marie Louise en verlicht allesweter.
Het Historisch Centrum Leeuwarden presenteert een tentoonstelling over Johann Hermann Knoop, 10 april tot en met 3 januari 2016.

Prinses Maria Louise liet Knoop in 1732 vanuit het Duitse Kassel naar Leeuwarden komen. Knoop had in Kassel de kneepjes van het vak geleerd van zijn vader die als hovenier werkzaam was aan het hof van Maria Louise’s vader Karel, de landgraaf van Hessen-Kassel. In Leeuwarden was Knoop verantwoordelijk voor de inrichting en het onderhoud van de tuinen van Mariënburg, het buitenverblijf van Maria Louise vlak buiten Leeuwarden. Ook werkte Knoop aan de Prinsentuin. Volgens de overlevering werd Knoop in 1749 door Maria Louise ontslagen wegens drankzucht. Hij verdiende daarna de kost als onderwijzer in wiskundige vakken en als schrijver van een groot aantal boeken op het gebied van hovenierskunst, landmeetkunde, wiskunde en astronomie (maar zie vooral ook ons Cascade boek met de bijdrage Een Duitse hovenier aan het Friese hof van Rita Mulder-Radetzky).

Knoops publicaties over tal van onderwerpen zijn in de tentoonstelling te bewonderen en gevens ons een inkijk in het leven in Leeuwarden en Friesland in de achttiende eeuw. Zie historischcentrumleeuwarden.nl.

Joséphine. Een keizerrijk in een tuin

INGEZONDEN

Tegen het decor van Europese oorlogen, geleid door haar man Napoleon, startte Joséphine de Beauharnais haar eigen botanische keizerrijk. Zij verzamelde ongekende en zeldzame planten van uit de hele wereld. Haar groene collectie in de tuinen van Malmaison verwierf grote faam. Joséphine laat delen van haar bloemen- en plantencollecties vereeuwigen in rijk geïllustreerde, exclusieve boekwerken (florilegia). De hofschilder Pierre Joseph Redouté wordt hiervoor aangesteld. Hij publiceert Jardin de la Malmaison (1802), Les Liliacées (1802-1816) en Les Roses (1817).

Van 28 maart tot en met 18 oktober toont de Hortus Botanicus Amsterdam ziet u een aantal van de prachtige soorten; van de kleurrijke dahlia’s tot de uitgebreide collectie Zuid-Afrikaanse lelieachtigen, maar ook de hortensia en uiteraard enkele prachtige rozen. De Hortus is iedere dag geopend van 10 tot 17 uur.
Lees hier meer over lezingen, workshop, achtergronden en bezoek.

Joséphine ook in de Hermitage
Tegelijkertijd verhaalt in de Hermitage Amsterdam de tentoonstelling Alexander, Napoleon & Joséphine. Een verhaal van vriendschap, oorlog en kunst uit de Hermitage, hoe de Europese geschiedenis Napoleon en tsaar Alexander I verbond. Zie hier.


Josephine de Beauharnais  Bron: www.hermitage.nl

Schetsen aan een betere leefomgeving

INGEZONDEN

Prijsvragen zijn in de tuin- en landschapsarchitectuur een belangrijke graadmeter voor de stand van het vakgebied. Lodewijk Wiegersma dook uit de archieven elf prijsvragen op uit de periode 1947-1997. Op systematische wijze en voorzien van zijn eigen commentaar beschrijft hij de opgave, de winnaars en andere inzendingen en vat hij het jurycommentaar samen.
Bekende en minder bekende locaties passeren de revue: van de Westergasfabriek in Amsterdam en het Afrikaanderplein in Rotterdam tot de Haagse Dedemsvaartweg en de Maanderplas in Ede. Met dit boekje voegt Wiegersma een publicatie toe aan de langzaam groeiende geschiedschrijving van de tuin- en landschapsarchitectuur in Nederland.

Lodewijk Wiegersma, Schetsen aan een betere leefomgeving. Tuin- en landschapsarchitectuurprijsvragen 1947-1997, Wageningen 2015. ISBN 978-90-75271-90-4, NUR 648. 128 p. € 17,90