Tempel van Pan op Eyckenstein

De Groene Kathedraal in Zuidelijk Flevoland kent menigeen allang. Je zou kunnen zeggen dat iets soortgelijks, van veel ouder datum, recent is opgedoken: de Tempel van Pan op landgoed Eyckenstein te Maartensdijk. Een tempel gevormd door twee boomcirkels met waarschijnlijk een ronde greppel er omheen.

Van de website van landgoed  Eyckenstein:
“In  de  periode  dat  de  familie  Eyck  op  Eyckenstein  woonde,  maakte  zij  voor  het  begraven  van  familieleden  gebruik  van  een  grafkelder  op  het  landgoed.  Maurits  Jacob  Eyck  van  Zuylichem  heeft  in  1811  dwars  over  de  laan  naar  de  grafkelder  een  zogenaamde  Tempel  van  Pan  laten  aanleggen.  Zelf  schrijft  hij  in  zijn  dagboek:  de  “Tempel  van  Pan  bestaad  in  eenen  ronden  van  72  weymouths  pijnen,  verbeeldende  de  colommen,  zijnde  den  buitenste  cirkel  beplant  met  berken  en  het  binnenste  met  fijne  sparren,  voorts  met  4  portaalen,  overeenkomende  met  de  diverse  wandel  en  rijpaden  terwijl  het  geheel  op  eene  afstand  de  vertooning  moet  opleveren  van  eene  groote  tempel”.


Ligging: Vanaf de Eikensteeg lag  de  laan  (gele  lijn)  richting  de  grafkelder  (blauwe  pijl).  De  rode  cirkel geeft  de  ligging  van  de  Tempel  van  Pan  ongeveer  aan.  


Op een kadastraal minuutplan is uiterst  links  (zwarte  lijn)  de  Eikensteeg  te  zien en rechts er van de omtrek / het perceel van de tempel, met de  vier  doorgangen  als  uitstulpingen  in  de  ring.


Wat resteert zijn enkele  rond  lopende  ondiepe  greppeltjes  als  overblijfsel  van  de  cirkel (rode  lijnen),  verborgen  achter  en  onder  de  begroeiing.  De  huidige  paden  (gele lijnen) lopen precies  midden door de  cirkel.

Bovenstaande afbeeldingen komen eveneens van website van landgoed  Eyckenstein, een website die zeer de moeite waard is, om eens rustig rond te klikken, kijken en lezen.
JH

Behangselschilderingen, bovendeurstukken, Willem Uppink



Twee bovendeurstukken (1832), Willem Uppink.  Bron: RKD

Genietend van behangselschilderingen en bovendeurstukken… Al ‘bladerend’ in beeldbanken van verschillende musea en die van de RKD (zie RKD Explore). Prachtige schilderingen zijn te vinden. Zo zijn die van bijvoorbeeld Willem Uppink erg fraai. En zoekend naar wie die Willem Uppink dan wel was, blijkt dat hij Beekhuizen te Velp had bezocht (zie Honig Breethuis). Vervolgens was de betreffende tekening snel gevonden. Ooo die… tekening bekend… (zie onderaan) kunstenaarsnaam vergeten… nu niet meer.
Jan Holwerda



Twee behangselschilderingen (1820), Willem Uppink.  Bron: RKD


De salon van Beekhuizen vanaf het zuiden (ca. 1790-1849). Bron: Gelders Archief

Oranjewandeling Het Loo, verbinding tuin-park


Zicht vanaf de rustplaatsen van Het Loo op het achterliggende Paleispark (2013).  Foto: Niek Ravensbergen

Tijdens de midsummer van 2013 maakte een Cascade gezelschap al de combi van een wandeling in de geometrische tuin en het Paleispark daarachter. Sinds 1 april dit jaar kan iedere bezoeker deze de doorsteek maken en de combi maken. Via een tourniquet achter de Colonnades is een verbinding gemaakt met het achterliggende park. De ‘Oranjewandeling’ voert langs het badpaviljoen, theepaviljoen, olifantenstallen en oude Oranjerie. Met een toegangskaart voor het museum kunnen bezoekers uitsluitend de Oranje-wandeling volgen, voor de rest van Paleispark Het Loo dient men een dagkaart te kopen. Een boekje met de route voor de ‘Oranjewandeling’ is gratis verkrijgbaar.

Foto’s Cascade midsummer 2013.


Het Cascade gezelschap bij de Veldvijvers (2013).  Foto: Niek Ravensbergen


Gezicht op theepaviljoen bij de Veldvijvers (ca. 1876)  Foto: M. Bosse

Boomverplaatsing nu, en toen ook al


Verplaatsing van de Mammoetboom te Driebergen.  Bron: www.copijn.nl

Afgelopen maart werden in Driebergen een Mammoetboom (16 m. hoog en 13 m. breed) en een Watercipres (14 m. hoog en 10 m. breed) via de vijzelmethode verplant of zo je wilt verplaatst, door Copijn en de Boer-Spanlift. Verplaatsingen via de vijzelmethode kenden we eerder al wel van verplaatsingen van monumenten als molens, boerderijen e.d.
Voor de verplaatsing werden 22 buizen die als draagvloer zouden gaan dienen onder een kluit van 8 bij 8 m. geperst. Vervolgens is de kluit gefixeerd. Daarna werd de boom opgelift en in circa 4 uur via een rolbaan naar de nieuwe standplaats verplaatst. Zie ook hier.


Verplaatsing van een (bruine) beuk op de buitenplaats De Wiersse.  Bron: weekblad Buiten 1922.

Mogelijk is het de eerste boomverplaatsing met de vijzelmethode, maar het deed mij direct denken aan een oude foto van ook een boomverplaatsing. In het weekblad Buiten jrg 1922 staat een foto van een verplaatsing op de buitenplaats De Wiersse, ook door Copijn. De heer Gatacre van de Wiersse mailde: Copijn’s verplaatsing van een (bruine) beuk in 1922 was niet geslaagd – de boom herstelde zich niet. Het gebeuren vond plaats zodat de gracht (gedempt vroeg 19e eeuw?) weer uitgegraven kon worden en om ruimte te geven voor de verbouwing van de voorgevel.

En er zijn ongetwijfeld meer en nog vroegere verplaatsingen (ik bedoel dus niet verplantingen), de onderstaande foto van de verplaatsing van de Yew Tree bij St Andrew’s church in Buckland (UK) in 1880 is er zo een. Alleen de foto is al een plaatje.
Jan Holwerda


Verplaatsing van de Yew Tree bij St Andrew’s church in Buckland (UK).

Aanmelden Cascade voorjaarsexcursie 2014

CASCADE VOORJAARSEXCURSIE OP ZATERDAG 17 MEI 2014
250 jaar Copijn

Programma

09.45 – 10.00 uur Verzamelen bij NS Station Driebergen/Zeist
10.00 uur Vertrek naar Hydepark in Doorn, aldaar ontvangst met koffie en aansluitend  rondleiding door het park
12.30 uur Hollandse koffietafel in conferentiecentrum Hydepark
14.00 uur Rondwandeling door Dr. C. van Boetzelaerpark
15.00 uur Bezoek aan Copijn Groenekan Boomkwekerij en Tuinarchitectuur
Afsluitende borrel
ca. 17.30 uur NS Station Driebergen/Zeist

Adressen en bereikbaarheid
Conferentiecentrum Hydepark, Driebergsestraatweg 50, 3941 ZX Doorn. 0343–514041.
Dr. C. van Boetzelaerpark aan Blauwkapelseweg in De Bilt.
Copijn Groenekan, Boomkwekerij-Tuinarchitectuur B.V. Groenekanseweg 174, 3737 AK Groenekan, 034-6212401.
Bereikbaar tijdens excursie: Joan Patijn, 06/27072966.
Vragen over aanmelding: Arthur Met,0318-571646 of 06-53371740.

Kosten
Cascadedonateurs betalen € 39,00. Niet donateurs betalen € 45,00. Studenten krijgen € 3,00 korting. Een introducé mag éénmalig mee. Als het bevalt kan hij/zij Cascade-donateur worden en een volgende keer zelfstandig inschrijven.

Aanmelden en betalen
Aanmelden kan via onderstaande aanmeldingsformulier. Aanmelding is mogelijk tot zondag 27 april a.s. in volgorde van ontvangst betaling. Uw aanmelding is definitief zodra het bedrag voor deelname ontvangen is op IBAN: NL87INGB0003787274 t.n.v. Tuinhistorisch Genootschap Cascade, onder vermelding van ‘17 mei 2014’, uw naam en woonplaats. NB: Als u de betaling verricht via een bankrekening die op een andere naam staat vermeld dan éxtra duidelijk op de overschrijving uw naam als deelnemer. Annulering zonder kosten kan tot zondag 4 mei a.s. Daarna vindt geen restitutie plaats, tenzij een lid van de wachtlijst kan deelnemen in uw plaats. Geef dus uw annulering tijdig door aan Arthur Met (0318-571646 of 06-53371740).

Inlichtingen
Via administratie@cascade1987.nl.

Aanmeldingsformulier:
Echtparen: graag ieder een eigen aanmelding, dit maakt de administratieve verwerking veel gemakkelijker.

 

cforms contact form by delicious:days

De vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp


Meisjes in de tuin van het Doorgangshuis voor meisjes te Groningen. Een deel van de tuin bestaat nog en wordt nu genoemd de tuin van Hommes. Ontwerp tuin Lambertus Vlaskamp, ca. 1852. Zie cascade-weblog 21-2-2011 en 18-2-2011.

Het Fries Museum opent zaterdag 5 april voor genodigden en zondag 6 april voor iedereen de tentoonstelling De vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp (1834-1906). Het is een tuinen-tentoonstelling maar anders dan anders. Met nadruk op de tijd waarin Vlaskamp werkte (tweede helft 19de eeuw), op de opdrachtgevers (de notabelen uit de Friese steden en dorpen in die tijd) en op de beleving van de gebruikers van de tuinen en parken. Deze aanpak werd ingegeven door het feit dat er slechts 10 ontwerpen van de Vlaskampen bekend zijn tot heden, terwijl we zeker weten dat Gerrit bij meer dan 350 tuinen en parken betrokken was.

In de tentoonstelling zijn twee projecties te bekijken waar tuinen en parken van Vlaskamp worden getoond. Deze worden afgewisseld met afbeeldingen van bomen, heesters, planten, tuinsieraden en portretten van opdrachtgevers. Vlaskamp werkte o.a. op Vijversburg (Tytsjerk). Ook aan de toekomstplannen van deze buitenplaats wordt aandacht besteed.

TV-kijkers worden vanaf 3 april ‘s avonds bediend met livestreambeelden op Omroep Fryslân. Aly Westra-van der Mark geeft hier een interview over háár heel bijzondere Vlaskamp-project. Dit interview wordt op Nederland 2 herhaald met deel 1 op zaterdag 5 april en zondag 6 april, resp. om 10.25 en 15.25, en een week later, op dezelfde tijden, volgt deel 2.

Het bijbehorende boek wordt eveneens zaterdag 5 april gepresenteerd.
Ernst Bruinsma / Yme Kuiper (redactie). De vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp. Leeuwarden, 2014. ISBN 978-90-6273-979-0. 196 p. € 24,50. Auteurs: Alice Booij, Jan Holwerda, Nico Kloppenborg, Kees Kuiken, Yme Kuiper, Frans Leenders, Aly van der Mark, Rita Mulder-Radetzky, Carla S. Oldenburger-Ebbers, Willemieke Ottens, Trudy van Riemsdijk-Zandee, Willem van Riemsdijk en Landschapsbeheer Friesland.

 

Schoolplaten, de originelen

Gisteren was er het bericht over de schoolplaten, en de belofte onder de kreet ‘de originelen’. Hier dan de vier ‘originelen’ die gebruikt zullen zijn als inspiratiebron, of zo u wilt bron voor de kopie, voor de laatste vier schoolplaten als in het eerdere bericht.
Jan Holwerda


Een de schoonste gesigten ‘t vermaarde Perk van Sorgvliet. ca. 1690, Johannes van den Aveele


Petersburg, de lustplaets van de wel ed gestrenge heer Christoffel van Brands … veelmaelen door syne en heare Keyserlyke en Czaersche Majesteiten besogt (1718-1719), D. Stoopendaal


Petersburg’s Gesigt van het huis over de groote vijver, naar agteren (1718-1719), D. Stoopendaal.  Bron: www.hetutrechtsarchief.nl


Elsenburg (1719), door of naar D. Stoopendaal
Bron: www.hetutrechtsarchief.nl

 

Schoolplaten


De tuin – Le jardin ( The Garden ), platenserie voor het aanschouwingsonderwijs (ca. 1915), illustrator Josef Hoevenaar  Bron: www.boekned.nl

Wim Meulenkamp stuurde me een linkje met bovenstaande prachtige schoolplaat. Schoolplaten en tuinkunst, dan denk je aan die twee met het bezoek door Czaar Peter de Groote aan een buitenplaats aan de Vecht (Petersburg, Nigtevecht) of die van een [andere] buitenplaats aan de Vecht (Elsenburg, Maarssen) of die getiteld ‘Buitenplaats met een tuin in de 18e eeuw’ (Zorgvliet, Den Haag). Maar die Wim stuurde kende ik nog niet. Na wat verder zoeken blijkt het een schoolplaat uit ca. 1915 te zijn, onderdeel van een herziene serie van de illustrator Josef Hoevenaar. En het origineel werd ook gevonden, in de serie van Hendrik Jan van Lummel (1ste druk 1862, 2de druk 1870).
50 Jaar ligt er tussen beide platen, zoek de 10 verschillen…

Daar onder ook nog even de vier andere schoolplaten… (morgen ‘de originelen’).
Nog veel meer schoolplaten bekijken? Klik hier.
Jan Holwerda


Plantenrijk No 8 Tuin (1862), H.J. van Lummel
Bron: www.collectiontrade.nl


Buitenplaats met een tuin in de 18e eeuw (1896), G.J. Slijthoff
Bron: www.collectiontrade.nl


Czaar Peter de Groote bezoekt een buitenplaats aan de Vecht, 1717. (Gezicht op het huis en de rivier)  (1925), N. van der Waaij  Bron: www.collectiontrade.nl


Czaar Peter de Groote bezoekt een buitenplaats aan de Vecht, 1717. (Gezicht op den tuin en de waterwerken) (1925), N. van der Waaij  Bron: www.collectiontrade.nl


Een buitenplaats aan de Vecht, 1717 (1956), J.H. Isings Jr.
Bron: www.collectiontrade.nl

Cascade SOL Linschoten


Cascadegezelschap in park van kasteel Linschoten  Foto: Niek Ravensbergen

Afgelopen vrijdagmiddag vond de activiteit Studie op Locatie (SOL) op Landgoed Linschoten plaats. Een verslag zal ongetwijfeld nog volgen, de foto´s zijn nu al ter beschikking gesteld. Ook deze keer gemaakt door Niek Ravensbergen. Hier te zien.


De berceau, recente aanplant en een aantal resterende oude doorgeschoten ‘berceau-beuken’.  Foto: Niek Ravensbergen

Cascade RTC 2014, op 12 april

Zaterdag 12 april 2014 zal de 19de Ronde Tafel Conferentie van Cascade plaatsvinden. In Café-Restaurant Cunera te Rhenen, boven het NS-station. Aanvang: 10.30 uur, einde ca. 16.00 uur.

De tot nu toe aangemelde onderwerpen zijn:

- Tamarah Karsemeijer, ‘Een wijngaard op Hoog Beek en Royen’. Van uitlaatveldje naar wijngaard op de locatie van de voormalige moestuin van een buitenplaats te Zeist.

- Anne Wolff, ‘Zeker weten? Over aannames en feiten in het tuinhistorisch onderzoek’.

- Jorn Copijn, ‘Stromend water in het park. Hoe houd je levend water in een park?’ onder andere over zijn projecten in het Hydepark, Aardenburg en het Wilhelminapark in Utrecht.

- Martin van den Broeke, ‘De buitenplaatsen van Noordgouwe’.

Opgave: graag vóór 28 maart, het liefst per email aan administratie@cascade1987.nl; of anders per post naar Administratie Cascade, postbus 67, 4850 AB Ulvenhout. Kosten: € 19.50 voor deelname inclusief eenvoudige lunch en koffie/thee; € 6,= voor deelname exclusief lunch. Voor introducés € 23,50 resp. € 9,=. Rekeningnummer NL87INGB0003787274 t.n.v. Cascade, Ulvenhout.

Zijn er kwesties die u aan wilt snijden tijdens de komende Ronde Tafel conferentie? Meldt dit dan tijdig aan Leo den Dulk, via cascade@cantua.nl, telefonisch 023-5458505 of via de post: L.D. den Dulk, Bakenessergracht 71-C, 2011 JT Haarlem.
Zie ook de uitnodiging, PDF. Vóór 12 april krijgt u nog bericht over het definitieve programma.