Een hoogst eentoonig stuk Friesland

Iets van dat lege land: Gezicht op dorp Deinum vanaf Ritzumazijl gezien (1844), Jacob Symons Bonga  Bron: Fries Museum

Reisverslagen verhalen wat gezien is, maar soms ook wat er juist miste. En als het een landschapsomschrijving betreft en hetgeen wat gemist wordt als een rijtje wordt opgesomd, dan kun je haast een ‘landschapsstijl-omschrijving’ verkrijgen. Zoiets is te vinden bij Hebelius (tegenwoordig zouden we hem Harry noemen) Potter in zijn Reize door de oude en nieuwe oostelijke departementen van het Koningrijk Holland, en het Hertogdom Oldenburg, gedaan in den jare 1808.

… de trekvaart tusschen Harlingen en Franeker levert juist niet zeer veel belangrijks op: het gezigt is veelal hoogst eentoonig: nergens ziet gij op de oevers van dezen stroom, noch natuurlijke, noch door kunst gevormde bergen of dalen: geene trotsche bosschen of kronkelende beken: geene statige watervallen, of lagchende tuinen en het oog bekoorende lusthuizen: geene donkere cypressen of kwijnende treurwilgen: geene Romaneske, met ontzettend ruime ledige voorhoven voorziene kasteelen, die de gedachten zoo maar in een oogenblik een paar duizend jaren terug leiden: geene geheel of gedeeltelijk vergruisde en half tot stof verzonkene sloten en burgten, met vreesselijk krakende deuren en verroeste grendelen, in welker oude gescheurde muren de winden huilen en uilen sints eeuwen nestelen, met scheef in de sponning hangende en met wild gras begroeide vensters, uit welke wel eens Edele Dames en fiere Matronen, dappere Ridders, uit klinkklare wanhopige liefde, tegen elkander zagen schermutselen, om den kop te verliezen of den prijs der schoonheid te behalen. Van alle die fraaijigheden ziet gij hier volstrekt maar niets…

Gezicht op het dorp Midlum (18e eeuw), Pieter Idserts  Bron: Fries Museum

Direct daarna corrigeert hij zichzelf, want direct na Harlingen in Midlum verheft zich eene soort van kunstberg, een aartig stuk werks in der daad, behoorende bij de Pastorij des gemelden dorps: beneden aan den voet van dit kunstgewrocht is eene kleine grot, door de kruin van eenen hooggestamden Vruchtboom overschaduwd: eene diepe sombere stilte heerscht aldaar, die de zoetste kalmte in het hart stort en de lust tot peinzen gaande maakt: ter wederzijden klimt men op langs een gemakkelijk voetpad naar den top des bergs, die geheel vlak is, gelijk de tafelberg in Afrika, doch met dat onderscheid, dat men hier een latwerken zomerhuisje vindt, waarin men zich na het opklimmen kan nederzetten om van de vermoeijing uitterusten, en het heerlijkste gezigt te genieten, dat men zich verbeelden kan, zoo wel over de omliggende landstreek, als op de zee, en de stad Harlingen, die zich, van dezen kant gezien, ongemeen schoon voordoet. Jammer [gelukkig, we klagen verder] is het, dat de vliegende Noorden- en Noordwesten-winden, welke hier zoo dikwijls waaijen, dit genot zeldzaam langer dan voor een oogenblik, mogelijk maken…
Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail

Welke tuingereedschappen?


In Paleis op de Dam, met de hoek met Saturnus (links) en Cybele (rechts); het gaat om de linker doorgang  Foto: Alette Fleischer

Een vraag van onze Cascade vriend Alette Fleischer die foto’s nam in Paleis op de Dam, in de hoek tussen de hoogreliëfs van Saturnus en Cybele. Het gaat om het beeldhouwwerk ‘in’ de doorgang (op de ‘zijkanten’) naar het trappenhuis bij Saturnus.

Hieronder foto’s van een beeldhouwwerk waarin afgebeeld enige tuingereedschappen. Een soort zwabber, een schaar en iets dat lijkt op een katrol? Of een soort zaaischep? Op tweede festoen (rechts) zie je ook zo’n zwabber, stokken met touw (voor het afsteken van perkjes). Onderaan nogmaals de eerste foto in meer detail.

Wie o wie heeft weet hier meer van?
Grote dank alvast voor uw moeite!
Hartelijke groet,
Alette Fleischer


Facebooktwitterlinkedinmail

Vastleggen die oevers!


Westerhout (ca. 1900 Haarlem)  Bron: Noord-Hollands Archief

Twee foto’s die fraai zijn. Die Westerhout te Haarlem betreffen en daarom net even langer het oog trekken (in meest recente nummer van Cascade bulletin staat namelijk een artikel van Henk vd E over Westerhout). Maar ook twee foto’s die zeker na inzoomen ‘indruk’ maken. Als ware het de oevers van Rijn of Waal…
Jan Holwerda


Detail bovenstaande foto, met vastgelegde oever  Bron: Noord-Hollands Archief


Westerhout (ca. 1900 Haarlem)  Bron: Noord-Hollands Archief

Facebooktwitterlinkedinmail

Als door de bliksem getroffen dood…


Vermoedelijk de Hoofdstraat van Velp (ca. 1790), waar het logement van Abeling was
Bron: Gelders Archief

Weer een kort heerlijk reisverslag aan het lezen, met nu en dan zo’n reisverslagoverdrijving.

… waar [Velp] wij dan ook ten ½8 hongerig en vermoeid aankwamen. Een huisvader die op het alleronverwagtst zijn vrouw en kinderen door de bliksem getroffen dood voor zijn voeten ziet nedervallen, kan onmoogelijk meer aangedaan

dan zit je op het einde van de bladzijde en denk je waar gaat dit heen, snel omslaan…

zijn, dan wij het waaren toen wij hoorden dat wij te laat kwamen en er geen eeten meer voor ons was. Snikkende en schier levenloos van schrik zeegen wij op onze stoelen neder

Het kan maar tegenzitten 🙂 maar het komt goed

doch de gevoelige Jufrouw Abeling trooste ons met de hoop zij nog wel iets voor ons zoude zien te krijgen. Waar op dan ook een schoteltje opgewarmde snijboonen en 11 & ½ koude aardappelen tevoorschijn kwamen

Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail

Gevraagd: historisch materiaal tuin Vijverhof (Nieuwersluis)


Vijverhof (ca. 1900, Nieuwersluis)  Bron: Het Utrechts Archief

Verzoek van onze Cascade vriend Mia Hopperus Buma.
Naar aanleiding van allerlei ontwikkelingen rond de buitenplaats Vijverhof in Nieuwersluis, vlak boven Breukelen, is Mia zoekende naar historisch materiaal over de tuin van Vijverhof, materiaal dat ondersteunend kan zijn bij pogingen tot behoud van deze tuin.

Vijverhof is in de tuingeschiedenis overbekend door haar eigenaresse Agnes Block (u weet wel, van de eerste vruchtdragende ananas van Europa). In 1813 werd het terrein bij de ten noorden liggende buitenplaats Over Holland gevoegd en werden huis en overige opstallen afgebroken. In 1866 volgde afsplitsing van het zuidelijke deel en de bouw van het huidige huis Vijverhof. En ca. ca 1910-20 volgde weer een splitsing van dat perceel en ontstond ten noorden van Vijverhof Vijverhoeve. De tuinaanleg en vijverpartij van het huidige Vijverhof behoren in elk geval tot de oorspronkelijke tuinaanleg uit de 19de eeuw. Maar zou ook nog een onderdeel kunnen uitmaken van een eerdere tuinaanleg. Mia is zoekende naar meer informatie betreffende de tuinaanleg en bijvoorbeeld materiaal ter datering van de vijver.
Reacties kunnen naar Mia Hopperus Buma, info@miabuma.nl

Facebooktwitterlinkedinmail

Mooie beelden op Zwaanwijck (Nigtevecht) (4)


Zwaanwijck met villa Johanna  Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen

Meest bekend van Zwaanwijck, door de ansichtkaarten, is wel het gebouwtje Villa Johanna; een kindervilla als speelhuis voor Johanna Nooder, het nichtje van eigenaresse Johanna de Pré-Theunissen.
Jan Holwerda


Zwaanwijck met villa Johanna  Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen

Facebooktwitterlinkedinmail

Mooie beelden op Zwaanwijck (Nigtevecht) (2)


Chineesche koepel op Zwaanwijck  Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen

Op Zwaanwijck is de Chineesche koepel meermaals vastgelegd. In een verkoopadvertentie uit 1814 is overigens al sprake van onder andere een ‘Chineesche tent’.
Jan Holwerda


Chineesche koepel op Zwaanwijck  Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen


Chineesche koepel op Zwaanwijck, uitsnede voorgaande foto
Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen


Chineesche koepel op Zwaanwijck  Bron: internet

Facebooktwitterlinkedinmail

Mooie beelden op Zwaanwijck (Nigtevecht) (1)


Zwaanwijck (Nigtevecht)  Bron: Het Utrechts Archief

De naam Zwaanwijck (Nigtevecht) kennen we tegenwoordig mogelijk het meest waarschijnlijk door zijn hoge BN-ers-gehalte aan (ex-)bewoners. Vroeger had het een ander BN (=byzonder nice) gehalte door zijn tuinversierselen/-gebouwtjes e.d. Of zo u wilt follies. Hier een eerste bericht van een korte serie met mooie plaatjes.
Behoefte aan meer achtergrond? Klik hier voor een artikel van de hand van dhr Lisman (vanaf p. 69) en hier voor een artikel van Juliette Jonker-Duynstee. Verder schreven natuurlijk onze Carla Oldenburger en Wim Meulenkamp ieder in hun respectivelijke versie over de Theekoepels en tuinhuizen in de Vechtstreek ook wat over de bouwsels op Zwaanwijck.
Jan Holwerda


Zwaanwijck met bijgebouwen  Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen


Miniatuur modelkeuken in het park van Zwaanwijck
Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen


Interieur van modelkeuken of poppenhuis van Zwaanwijck
Bron: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen

Facebooktwitterlinkedinmail