Tentoonstelling over hortulanus Witte

INGEZONDEN
Vanaf afgelopen vrijdag tot en met vrijdag 3 november 2016 is in de Oude UB aan het Rapenburg in Leiden een kleine tentoonstelling te zien over een onbekende maar bijzondere man: Heinrich Witte. Witte was van 1855 tot 1898 hortulanus in de Hortus botanicus Leiden. Dit betekende dat hij meer dan veertig jaar verantwoordelijk was voor het dagelijks reilen en zeilen van de tuinen en kassen.

De tentoonstelling in de Oude UB staat in het teken van Witte en zijn hortulanusschap in Leiden. In de opstelling is een selectie te zien van boeken en foto’s van en over Witte, afkomstig uit de verzameling van Daan Smit en van de Hortus botanicus Leiden. Het wordt gecompleteerd met een kleine opstelling van kunstenares Jops Jacobs en werk gemaakt door leden van de Nederlandse vereniging van Botanisch kunstenaars. Bezoekers kunnen iedere werkdag van 8.00-18.00 uur gratis de Oude UB bezoeken.


Gezicht op de Victoria Regia Kas in de Hortus Botanicus
Bron: Erfgoed Leiden en omstreken

Facebooktwitterlinkedinmail

Weet iemand nog maliebanen in Nederland?

Maliebaan van Leiden, aan de (huidige) Trekvliet (1788), Jacob Timmermans
Bron: Erfgoed Leiden en omstreken

Samen met een Duitse collega werk ik aan een artikel over maliebanen. De bekendste zijn de vier openbare maliebanen die in de eerste helft van de zeventiende eeuw zijn aangelegd in Den Haag (1609), Utrecht (1637), Leiden (in 1637 verplaatst) en Amsterdam (1651).

Het aantal aangelegde particuliere banen is onbekend. Tot nu toe vonden we in literatuur de volgende:
– Arcen (nabij de kasteeltuin),
– Breda (1618 of 1620),
– Het Loo, Apeldoorn
– Groenlo
– Loon op Zand (Witte Kasteel, 1719 of eerder)
– Ameide: de huidige Paramasiebaan heette in 1822 (kadaster): Palmaribaan.
Is iemand nog andere tegengekomen? Graag reacties naar j.renes@uu.nl
Hans Renes

Maliebaan te Utrecht (1660), Herman Saftleven  Bron: www.colf-kolf.nl

Facebooktwitterlinkedinmail

Symposium Buitenplaatsbezoekers in de 18e en 19e eeuw


INGEZONDEN
Symposium Buitenplaatsbezoekers in de achttiende en negentiende eeuw
Oranjerie Kasteel Twickel, Delden
vrijdag 30 september 2016, 10.00-17.00

In samenwerking met de Stichting Twickel organiseert de Stichting Werkgroep Adelsgeschiedenis een symposium over buitenplaatsbezoekers in historisch perspectief. Vandaag de dag zijn buitenplaatsen een populaire bestemming voor een cultureel dagje uit. Deze traditie gaat veel verder terug dan 2012, het Jaar van de Buitenplaats. In de achttiende en negentiende eeuw waren buitenplaatsen geliefd onder hooggeplaatste heren en dames op reis. Velen beschreven hun ervaringen in dagboeken en reisverslagen. Met behulp van deze en andere bronnen kunnen we interessante vragen beantwoorden. Wat was de aantrekkingskracht van buitenplaatsen? Hoe gingen buitenplaatsbewoners om met bezoekers? Hoe ontwikkelde zich de interesse in de buitenplaats? En wat was de invloed van bezoeken aan buitenlandse buitenplaatsen op de Nederlandse buitenplaatscultuur?

Tijdens het symposium presenteren verschillende sprekers hun onderzoek. Daarenboven wordt een toelichting gegeven op actuele ontwikkelingen op en rond Kasteel Twickel. Aansluitend krijgen deelnemers de mogelijkheid om zelfstandig of onder leiding van een deskundige gids het park van Twickel te bezoeken. Inbegrepen zijn een verzorgde lunch, twee momenten voor koffie of thee en een afsluitende borrel.

Meer details over programma, kosten, aanmelden en route vindt u op www.adelsgeschiedenis.nl.

Facebooktwitterlinkedinmail

Presentatie van de studie over tuinarchitect John Bergmans

OVERGENOMEN

Presentatie onderzoeksresultaten op locatie
John Bergmans (1892-1980) was een belangrijk tuinarchitect voor de Noord-Brabantse en Zuid-Limburgse industriëlen tussen 1925 en 1975. Hij ontwierp voor hen tuinen, botanische tuinen, openluchttheaters en recreatieparken. Hij is ook van eminent belang geweest voor de nomenclatuur van de vaste plant, in de tijd dat de vaste plantenborder in Nederland geïntroduceerd werd.

Op 4 november presenteren de auteurs van de NTs-studie over tuinarchitect John Bergmans (1892-1980), Johanna Karssen en Marianne van Lidth de Jeude hun resultaten ‘op locatie’. In een gezamenlijke lezing gaan zij in op de betekenis van Bergmans voor de Nederlandse tuinarchitectuur en voor het beeld van Noord-Brabant en Zuid-Limburg. Voorafgaand daaraan belicht de Oisterwijkse historicus en publicist Ad van den Oord het toeristische dorp Oisterwijk in de beginjaren van Bergmans.
Aansluitend is er een wandelexcursie langs een aantal projecten van Bergmans in de nabije omgeving.

Datum: 4 november 2016, vanaf 11:30
Start locatie: Gemullehoekenweg 147A, 5062 SB Oisterwijk
Voor programmadetails en aanmelding, zie tuinenstichting.nl

De monografie over de tuinarchitect John Bergmans zal in 2017 bij BONAS (Stichting Documentatie en Oeuvrelijsten van Nederlandse Architecten en Stedenbouwkundigen) gepubliceerd worden.

Facebooktwitterlinkedinmail

Leyduinse waterval door de eeuwen heen


Waterval bij Leyduin (1816), Pieter Bouman  Bron: ilibrariana.wordpress.com

Aanleiding is het bericht van Hans Krol op zijn website Librariana, over o.a. een schilderij met de waterval van Leyduin, zie hier (en zie ook bij Carla O. die dit bericht ook zag, zie hier).

Moet het dan zo nodig ook nog een keer op deze website? Ach met de onderstaande plaatjes erbij krijg je een beeld door de tijd. Mag dat dan maar de toevoeging zijn.

De cascade was in feite een sluisje, bij openstelling ontstond een waterval.
Jan Holwerda


Gezigt in de hofstede Leiduin (ca. 1840) , P.J. Lutgers  Bron: Noord-Hollands Archief


De waterval van Leyduin (1870) Cornelius Ekama Bron: Noord-Hollands Archief


Herinnering aan Leyduin (1895)  Bron: Noord-Hollands Archief


Koepeltje met waterval (ca. 1900)  Bron: Noord-Hollands Archief


Het sluisje / de waterval na restauratie (2015)  Bron: twitter Boswachter Ron Dam

Facebooktwitterlinkedinmail

Het Loo: September Tuinmaand

INGEZONDEN
Museum Paleis Het Loo organiseert deze nazomer de September Tuinmaand, waarin de paleistuinen vier weken lang het toneel zijn voor uiteenlopende tuinactiviteiten met iedere dag een aantrekkelijk programma.

– Ook tijdens de September Tuinmaand zijn dagelijks de 45 Delfts blauwe tuinvazen te zien.
– Elke dinsdag geven tuinbaas Willem Zieleman en tuinconservator Renske Ek elk een lezing. Binnenkort meer informatie over onderwerp en tijden.
– Op dinsdag, woensdag, donderdag, zaterdag en zondag zijn er tuinrondleidingen over de historie van Paleis Het Loo en de tuinen.
– Op vrijdag zijn er speciale botanische rondleidingen over de variëteit en geschiedenis van de bloemen en planten in de paleistuinen.
– Op woensdag, zaterdag en zondag is het paleisdak toegankelijk voor een weids uitzicht over de prachtig aangelegde paleistuinen en de voorterreinen van Het Loo (€ 1,- p.p, kaarten bij de audiobalie).
– Op donderdag kan men de kunst afkijken van het ‘koninklijke bloemschikken’ door de bloemisten van het paleis.
– Op vrijdag kan een uniek bezoek worden gebracht aan de Pompenkelder waar u uitleg krijgt door de Tuindienst over de fonteinen.

Meer details zijn hier te vinden.

Facebooktwitterlinkedinmail

Herbouwde tuinhuizen

Dan ook nog maar een aantal in een net andere categorie: recent herbouwde (dus eerder verdwenen) tuinhuizen.

Tuinhuis Museum Simon van Gijn

Tuinhuis Museum Simon van Gijn Bron:www.elzinga-architecten.nl

Het gereconstrueerde chaletachtige tuinhuis van Museum Simon van Gijn te Dordrecht vormde de bekroning van het herstel van de oorspronkelijke tuinaanleg.

Theehuis Hoorn

Theehuis Hoorn Bron: witwognum.nl

Tijdens de restauratiewerkzaamheden aan pand Koepoortsweg 73 te Hoorn, zijn in 2008 restanten van een theekoepel uit de late zeventiende eeuw aangetroffen (zie Cascade bericht). Daarna is het initiatief genomen om een nieuw theehuis op basis van de beschikbare oude gegevens te herbouwen.

Prieel Epemastate

Prieel Epemastate  Bron:www.ysbrechtum.com

(eerlijk gezegd niet helemaal in deze categorie thuishorend, er stond namelijk niet eerder iets gelijkends)
Vorige week werd een nieuw prieeltje op het huiseiland van Epemastate (Ysbrechtum) geplaatst. Het koepeltje is afkomstig van huize Boschoord, het ouderlijk huis van Tjalling van Eysinga uit Sint Nicolaasga. Bij de restauratie van die woning is het koepeltje verwijderd en tijdelijk opgeslagen. Na een grondige restauratie is het op dit prieel geplaatst.
Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail

Zo maar een aantal gerestaureerde tuingebouwtjes

Een berichtje n.a.v. het eerdere crowdfunding bericht betreffende een prieel op Elswout, het boek Tuinhuizen in Fryslân, twee recent gerestaureerde tuinhuisjes die ik zag in Ravenstein en een mail van Martin. Of zie het als zo maar een aantal mooie foto’s en objecten.

Tuinhuisjes Ravenstein

Tuinhuisjes Ravenstein voor restauratie  Bron: heemkunderavenstein.nl

Het ene tuinhuis, in een neogotische bouwstijl, dateert uit 1875 en is een rijksmonument. Het andere tuinhuis, in ambachtelijke stijl, dateert van circa 1897 en is als gemeentelijk monument aangemerkt. Ze staan op restanten van de aarden wallen van de voormalige vestingwerken., deze zijn in de stadsgracht geschoven. De daardoor ontstane brede oevers werden in de negentiende eeuw in een groot aantal percelen opgedeeld. Inwoners van de stad kochten destijds een of meerdere kavels en legde er een moestuin, boomgaard of siertuin aan. Op de meeste tuinen werd een houten schuilgelegenheid gebouwd. Later bouwden sommige gebruikers een stenen tuinhuisje of theehuisje.


Tuinhuisjes Ravenstein na restauratie  Bron: heemkunderavenstein.nl

Theekoepel Baarn

Theekoepel Baarn voor restauratie  Bron: vandeburgtenstrooij.nl

Een ernstig vervallen theekoepel die aan de hand van overgebleven fragmenten en een tweetal historische foto’s is gerestaureerd.


Theekoepel Baarn na restauratie  Bron: vandeburgtenstrooij.nl

Theekoepel Voorburg

Theekoepel Voorburg voor restauratie  Bron: twitter.com

Het betreft de theekoepel in de kerktuin achter de Sint Martinuskerk in Voorburg, nu omgedoopt tot ‘Prieel Byvliet’. Byvliet was de naam van een huis dat op de plaats van de huidige kerk (1895 ) stond. Byvliet had ook een prieel maar dat werd in 1879 gesloopt. Het huidige exemplaar is deels met onderdelen uit het eerdere bouwsel in elkaar gezet (1895-1900).


Theekoepel Voorburg na restauratie  Bron: vlietnieuws.nl

Tuinhuis/fotostudio Amsterdam

Tuinhuis/fotostudio Amsterdam (2008)  Foto: Inger Groeneveld

Nieuwjaarsnacht 2008 brandde het dubbele grachtenwoning aan de Herengracht 132 te Amsterdam af. Achterin de tuin stond de ruïne van een gietijzeren fotostudio uit 1864, het eerste werk van de architect Isaac Gosschalk (Westergasfabriek), gebouwd op de fundamenten van een eerder tuinhuis. Het tuinhuis is recent deels gerestaureerd.


Tuinhuis/fotostudio Amsterdam na restauratie  Bron: aurelio.nl


Tuinhuis/fotostudio Amsterdam in volle glorie (1904)

Theekoepel Zwaanwijck (Nigtevecht)

Theekoepel Zwaanwijck (Nigtevecht)  Bron: funda.nl

Bijzonder. Nog steeds te koop, de prachtige theekoepel in chaletstijl uit 1896 gelegen op buitenplaats Zwaanwijck bij Nigtevecht. Kost wat, maar dan heb je ook wat: het appartementsrecht op de theekoepel biedt tevens recht op toegang en gebruik van het gehele terrein en de bijbehorende tennisbanen, speeltuin, boomgaard en zwembad en een eigen aanlegsteiger. 🙂
Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail