Wat is ‘groen erfgoed eigenlijk? Discussie.

In verband met de oprichtingsvergadering van de Vakgroep Groen Erfgoed werd ik bij het doornemen van de statuten en het huishoudelijk reglement weer eens op de definitie van de term ‘groen erfgoed’ gedrukt. Laat ik eerst eens een overzichtje (in chronologische volgorde van oprichting) maken van stichtingen, verenigingen, onderwijsinstellingen en platforms die zich met dit fenomeen bezig houden. Overheidsinstellingen en bureaus laat ik achterwege. En wie ben ik dan vergeten?

Stichtingen en verenigingen die zich sterk maken voor groen erfgoed:
Vereniging Natuurmonumenten NM, 1905;
De 12 Landschappen (Koepelorganisatie van de verschillende provinciale landschappen zoals Utrecht 1927; Gelderland 1929; Fryske Gea 1930 etc.);
Nederlandse Tuinenstichting / NTs, 1980;
Historisch geografische vereniging / HGVU, 1980;
Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitectuur / NVTL, 1983;
Stichting Tuinhistorisch Genootschap Cascade, 1987;
Vereniging De Terebinth, 1991;
Stichting Donderberggroep, 1992;
Gilde van Tuinbazen, 2003;
Vakgroep Erfgoedhoveniers, 2012;
Vakgroep Groen Erfgoed / VGE i.o., 2013.

Onderwijsinstellingen:
Vereniging Kennisontwikkeling Groen Erfgoed / HAS Kennistransfer,  2011;
Universiteiten: Wageningen, Utrecht, Leiden, Groningen.

Platforms:
Platform Mariaplaats (KNOB), 1999;
Platform Groen Erfgoed, 2008;
Agenda Historisch Groen (KNOB), 2009;
Platform Landschap, 2011.

De meeste van deze instellingen gebruiken tegenwoordig de term ‘groen erfgoed’. De Vakgroep Groen Erfgoed i.o. legt in haar Huishoudelijk Reglement uit dat het hier gaat om ‘door mensen minimaal twee generaties geleden bedachte en aangelegde structuren van voornamelijk plantenmateriaal, die sprekende getuigen zijn van de steeds veranderende relatie tussen mens en natuur…’. Anderen spreken in bewoordingen van dezelfde strekking.

Het klinkt mij vreemd in de oren omdat je structuren wel kan bedenken maar niet kan aanleggen. Bovendien waar blijven we dan met het historisch erfgoed zoals het Naardermeer, het Zwanenwater, het Zwin, de Drentse heidegebieden, de Veluwe, om maar enige gebieden te noemen, dat zijn toch ook allemaal erfgoedgebieden, weliswaar meer natuur dan wat wij in het hoofd hebben bij historische buitenplaatsen en ander historisch groen, maar de mens is er goed bezig geweest. De Veluwe wil men zelfs op de Werelderfgoedlijst plaatsen. Als dat dus geen ‘groen erfgoed’ is!

De term ‘groen erfgoed’ omvat volgens mij natuurerfgoed en cultuurerfgoed, laat ik duidelijk zijn, niet alleen structuren dus of historisch waardevol groen dat door de mens  is bedacht en aangelegd. Alle instellingen die praten over ‘groen erfgoed’ bedoelen eigenlijk alleen cultuurerfgoed. Waarom, omdat ze zijn voortgekomen uit de ‘monumentenzorg’ en omdat de echt waardevolle terreinen beschreven zijn als cultuur-monument in het monumentenregister.

Mijn stelling nu is: de term groen erfgoed wordt verkeerd gebruikt en slaat in principe op zowel natuur- als groene cultuurmonumenten.

Eens of oneens? CO.

Facebooktwitterlinkedinmail

5 reacties op “Wat is ‘groen erfgoed eigenlijk? Discussie.

  1. IK heb de neiging om het met je eens te zijn, alhoewel ik van nature eerder aan cultuur dan aan natuur denk.

    Het aardige is dat je het hebt over Groen Erfgoed, maar dat de Vereniging Kennisontwikkeling Groen Erfgoed een leergang in de markt zet die Groen Ruimtelijk Erfgoed heet.
    Alhoewel ik de leergang (met uitermate veel plezier) volg, weet ik niet waarom die term Ruimtelijk er tussen in is geslopen, en of die niet overbodig is.

  2. Ook de Stichting Themajaar Historische Buitenplaatsen 2012 heeft zich (tot op heden) zeer ingespannen voor het groen historische erfgoed…..groet,

  3. Beste Matthijs en René,
    Natuurlijk weet ik wel dat Ver. Heemschut en St. Themajaar Historische Buitenplaatsen zich inspannen voor groen erfgoed, maar m.i. horen ze niet in mijn rijtje thuis. Wij zeggen altijd Ver. Heemschut is opgericht voor gebouwd erfgoed en daar is in tweede instantie en veel later de Nederlandse Tuinenstichting bijgekomen die zich expliciet sterk maakt voor groen erfgoed; net zoals de K.N.O.B. is opgericht voor onderzoek op het gebied van gebouwd erfgoed en daar is veel later St. Cascade bijgekomen die zich expliciet richt op onderzoek naar groen erfgoed. Voor zowel Heemschut als K.N.O.B. geldt dat beide zich pas sinds de jaren negentig (in tweede instantie en slechts voor een heel klein deel) op groen erfgoed richten. Wat de St. Themajaar Historische Buitenplaatsen betreft, ja, die stichting richt zich wel op groen erfgoed natuurlijk, maar ook voor deze stichting is dat geen expliciete zaak. De stichting is niet opgericht om groen erfgoed te beschermen maar, gezien de naam, met het doel een themajaar Historische Buitenplaatsen te organiseren. CO.

  4. Nog een aanvulling op mijn laatste antwoord. Ik vind overigens wel dat de stichting Vrienden Particuliere Historische Buitenplaatsen / VPHB, opgericht in 1990, toegevoegd dient te worden. CO

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Anti-Spam vraag: