Allerlei boeken over polders

Architectura & Natura meldde in haar nieuwsbrief  Boeken over polders, inpolderen, ontpolderen, polderlandschap, polderontwerp, polderlands, poldergasten en meer de volgende boeken:

De polderatlas van Nederland – Pantheon der Lage Landen
Clemens Steenbergen, Steffen Nijhuis e.a.
Het laagland van Nederland en alle polders zijn op systematisch wijze onderzocht, in typologische reeksen geordend en getoetst aan een model van het xe2x80x98ideale polderlandschapxe2x80x99. De publicatie is verschenen in een Nederlandse en Engelstalige editie en bevat ruim 300 luchtfotoxe2x80x99s, kaarten en tekeningen.
ISBN 978 906868 5091, 640 p gebonden in cassette, xe2x82xac 99,50

Atlas Nieuwe Hollandse Waterlinie
Rita Brons, Bernard Colenbrander, Koos Bosma e.a.
De Nieuwe Hollandse Waterlinie is in kaart gebracht door middel van een viertal thema’s: de ligging van het landschap, het inundatiesysteem, het strategische stelsel en recente ontwikkelingen. De linie bestaat uit een wijdvertakt militair verdedigingssysteem van forten, groepsschuilplaatsen en bij oorlogsdreiging te inunderen polders.
ISBN 978 90 6450 608 6, 208 p met cd-rom (digitale atlas), xe2x82xac 45,00

Levende Forten / Versteende Ridders – De Nieuwe Hollandse Waterlinie
Jeroen Junte, Ronald Rietveld
Ooit was de Nieuwe Hollandse Waterlinie bedoeld als de voornaamste verdediging van ons land, ingenieus gebruikmakend van het water. Een doordacht systeem van kanalen, dijken, sluizen, forten, kazematten en betonnen schuilplaatsen, dat zich uitstrekte van de Zuiderzee tot de Biesbosch. Twee boeken geven verder inhoud aan het oude en het nieuwe gebruik.
ISBN: 978-90-75271-36-2, 600 p 2 paperbacks in cassette, xe2x82xac 49,90

Hollandse polders
Willem van der Ham
Dat de Nederlanders hun eigen land hebben geschapen, is alom bekend. Maar hoe en wanneer hebben ze dat gedaan? Dit is het verhaal van de scheppers van Nederland en van het lot van de vele duizenden pioniers die modderig onland tot een welvarend landschap maakten.
ISBN: 9789085068129, 312 p, xe2x82xac 29,95

Maakbaar Landschap – De praktijk van de Nederlandse landschapsarchitecuur (1945-1972)
Wijnand Galema, Dorine van Hoogstraten, Anne Luijten, Mariëtte Kamphuis, Rob van Leeuwen, Marinke Steenhuis en Fransje Hooimeijer
Deze publicatie gaat over een groep tuin- en landschapsarchitecten die betrokken was bij het naoorlogse grootschalige landschapsontwerp in Nederland; Hans Warnau, Pieter Buys, Wim Boer, Bram Galjaard, Mien Ruys, Ellen Brandes, Harry de Vroome en Nico de Jonge.
ISBN 978-90-5662-700-3, 448 p, xe2x82xac 59,50 (intekenprijs tot 31 december 2009, daarna xe2x82xac 69,50)

Dutch Lowlands – Morphogenesis of a Cultural Landscape
Saskia de Wit
In xe2x80x98Dutch Lowlandsxe2x80x99 wordt met afbeeldingen en kaarten de organisatie en transformatie van het Hollandse landschap beschreven. Uit het Nederlandse laagland en de polders heeft zich een verstedelijkte delta ontwikkeld. Het stadslandschap wordt nog steeds sterk bepaald door de vorm van de (onderliggende) polders. Om toekomstig landschap vorm te geven is een gedegen kennis van de grondvormen noodzakelijk.
ISBN 9789085067351, 233 p paperback Engels, xe2x82xac 24,50

Atlas landschap van de Koude Oorlog xe2x80x93 Veluwe en IJssel
Deze atlas brengt twee gebieden in kaart die tijdens de Koude Oorlog een rol van betekenis speelden. Allereerst de Veluwe, dé legerplaats van het land. Nergens vinden we zoxe2x80x99n concentratie van militaire complexen als hier. In de jaren vijftig werd langs IJssel en de bovenloop van de Rijn de laatste waterlinie van Nederland aangelegd. In het eerste deel van deze atlas wordt het in het landschap gewortelde erfgoed van de Koude Oorlog in kaart gebracht op kaartbladen met een schaal van 1:50.000, met detailuitsneden op 1:25.000 en uitgebreide historische achtergronden.
ISBN 978-90-75437-40-9, 160 p, xe2x82xac 35,00

Polderlands xe2x80x93 Glossarium van waterstaatstermen
Helga Danner, Ben van Rijswijk
In de ruim 900 jaar dat dijkwerkers, baggeraars, molenbouwers en andere xe2x80x98poldergastenxe2x80x99 wisten te overleven met het water is een aparte taal ontstaan. Het
xe2x80x98Polderlandsxe2x80x99. Met veel zorg zijn ruim vijfenvijftighonderd deels historische poldertermen verklaard.
ISBN 978-90-78381-38-9, 182 p, xe2x82xac 19,90

En we voegen nog ‘een polder toe’.
16 hoven, 2 polders, 1 park en 1.800 woningen
Anne Mieke Backer, Mariëtte Kamphuis en m.m.v. Anne Wolff
Beschrijving van de transformatie van de polders Zestienhoven en Oudendijk door de eeuwen heen. Momenteel ondergaan deze polders weer een metamorfose. Tussen Rotterdam Airport en de Overschiese Kleiweg verrijst sinds kort een royale nieuwbouwwijk. Onder en rond het opgespoten zand valt het plangebied te lezen als een lappendeken.
ISBN 978.90.6906.042.2, ca. 96 p, xe2x82xac 22,90

Buitenleven Natuur & Erfgoedprijs

Deze week kreeg ik het blad Buitenleven (uitgave van de ANWB) cadeau, waarin wordt aangekondigd de Buitenleven Natuur & Erfgoedprijs. Uit het ANWB Fonds worden projecten ondersteund die waardevol en inspirerend zijn voor de leden (4 miljoen leden). Het gaat om projecten en initiatieven op het gebied van recreatie, toerisme, verkeer & vervoer met aandacht voor het milieu en landschappelijke en cultuurhistorische waarden.

Ik citeer:

Nederland zit vol met betrokken burgers die zich het lot aantrekken van de natuur en historie van ons land. Mensen die zich belangeloos inzetten om ons erfgoed te behouden of te herstellen.

Mensen:
xe2x80xa6 die hun landgoed willen delen met anderen door er een wandelroute over aan te leggen.
xe2x80xa6 die dolgraag de loopbrug naar een kasteel willen herstellen om bezoek mogelijk te maken.
xe2x80xa6 of die de natuurlijke meander van een oud riviertje terug willen brengen in het landschap.

Stuk voor stuk schitterende initiatieven die maar al te vaak stuklopen op de financiering. Want waar haal je het benodigde geld vandaan? Daarom roep Buitenleven samen met het ANWB Fonds de Buitenleven Natuur & Erfgoed prijs 2010 in het leven.

Meedoen? Surf naar www.buitenleven.nl en print het deelnameformulier en stuur dit ingevuld vóór 15 januari 2010 naar de redactie van Buitenleven. (Postbus 93200, 2509 BA Den Haag).

Voorwaarden zijn:

Deelnemende projecten moeten
– toegankelijk zijn voor ANWB-leden
– geen commercieel belang dienen
– van blijvende waarde zijn
– in Nederland liggen
– voor 1 januari 2012 gerealiseerd kunnen worden.

Prijzen:
1e prijs  10.000 euro (en reportage in Buitenleven)
2e prijs  5000 euro
3e prijs  2500 euro

Ik vind het een leuk initiatief en ben al hard aan het denken wat ik zou kunnen voordragen.
Karen Veenland

Twee tuinen op VOC kaarten


Caart van de Thuyn Nieuwland, Josephus Jones (ca. 1791)
Bron: Uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior

Bladeren door kaartboeken, wie van ons spreekt dat niet aan? Zo kwam ik de Grote Atlas van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, Deel V Afrika ’tegen’; een klein deel is in te zien via internet (uitgave Uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior).

Natuurlijk is het geen boek over tuinhistorie, maar altijd kans op een kaart met een tuin. Zo ook in deze uitgave. In deze weblog afbeeldingen van een deel van twee kaarten. En daarmee opnieuw even een glimp uit ‘gebieden die in het verleden onder invloed hebben gestaan van de Nederlandse tuin- en/of landschapsarchitectuur’.

De eerste kaart is Caart van de Thuyn Nieuwland, van Josephus Jones (ca. 1791).
De legenda vermeldt o.a. sterre bosch, bloem park, eyke bosch, moes thuynen, boomgaard, wyn gaard, orangerie, vontyn, bersau.

De tweede kaart betreft Plan van ’s Gouvernements plaats de Ronde Bosch, geleegen in ’t Kaapdistrict aan den voet des Tafelbergs, opnieuw door Josephus Jones (ca. 1803). De afgebeelde laan/zichtas strekt zich nog verder uit in westelijke richting (boven).  JH


Plan van ’s Gouvernements plaats de Ronde Bosch, Josephus Jones (ca. 1803)
Bron: Uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior

Tuin Slot Assumburg (Heemskerk)


De steunconstructie voor de haag.
Foto’s: Johan Neuteboom

De haag aansluitend op Slot Assumburg
Bron: Bouwmachine Forum

Een tijd geleden sprak ik een heer die ook een bezoek bracht aan WUR Speciale Collecties te Wageningen. Hij was bezig met reconstructieplannen voor Slot Assumburg te Heemskerk (luchtfoto).

Nu lees ik op internet berichten dat in Nov 2009 600 meter haagbeuk van 2,5 meter hoog is geplant. Daarmee is dan de langverwachte aanleg van de historische stijltuin van kasteel Assumburg begonnen. De ontwerper blijkt Nico Brantjes te zijn, oud-hoofd van de plantsoenendienst en door de gemeente voor dit project tijdelijk teruggehaald uit de vut. "Ik liep er 35 jaar terug al mee rond. Ik zag toen een oude gravure van de kasteeltuin [van ca. 1730]. Een klassieke tuin, met metershoge hagen, een vijver, een klassiek beeld. Wat zou het mooi zijn als we zoiets voor elkaar zouden krijgen, dacht ik."

De haag wordt zeker vier meter hoog, begint breed, wordt naar het einde toe steeds smaller, met aan het eind een doorkijkje naar de verte (venturivorm). Tussen de hoge hagen komen een klokvormige vijver (al uitgegraven) en diverse kleinere sierelementen met gekrulde taxushaagjes, rozenperken en kruidentuintjes (bron Wandelen in Noord-Holland).

De door Nico genoemde gravures zullen die uit Het zegepralent Kennemerland (ca. 1730) van H. de Leth & M. Brouerius van Nidek zijn. Een ‘Gezicht van achteren uit het Huis naer het Amphitheater’ en ‘Gezicht over de groote Waterkom en de Bloemparterres naer het Huis van achteren’.  JH


Naar het Slot

Vanuit het Slot

Een digitale versie met dezelfde (en veel meer) beelden, maar dan groot is te vinden op o.a. Ursicula (Universiteit Leiden)

Overtuin Huize Olterterp (Beetsterzwaag)


Slot Boelens, Piet van der Hem 18/08/1902  Bron: Nico Kloppenborg

Vrijdag 11 december zal de eerstvolgende Studie op Locatie (SOL) plaatsvinden. Het object betreft de overtuin van Huize Olterterp of Slot Boelens bij Beetsterzwaag (Friesland).

De voormalige overtuin is een grootschalig landschapspark dat tegenwoordig door verwaarlozing nauwelijks als zodanig meer herkenbaar is. Het is verwilderd en afgesloten voor publiek en de padenstructuur is grotendeels verdwenen. De Bosgroep Noordoost Nederland voert het beheer.

Bekend zijn ansichten met een bomengroep, de 12 apostelen geheten, van een hermitage, een roeivijver, een huisje met beelden en een aardwerk genaamd Beppexe2x80x99s kelder. Verder zijn er een het grote aantal meerstammige bomen te vinden.

Het late tijdstip in het jaar is gekozen omdat het bos dan transparanter is en doorkijken en structuren duidelijker zichtbaar zijn. Vragen die leven zijn bv:
. Wat kun je redelijkerwijs doen om dit vergeten park te bewaren en is dit bewaren de moeite waard?
. Hoe waarderen we de restanten van deze aanleg?

Voor de uitnodiging, details en aanmelding, klik hier.


Hermitage in overtuin Huize Olterterp (Beesterzwaag)
Bron: Fries Historisch en Letterkundig Museum

Cascade’s scheidende en nieuwe voorzitter


Carla, Leo en de penning.   Foto: Elisabeth Stades-Vischer

Gisterenmiddag vond het Cascade minisymposium 2009 plaats. Voor de pauze een drietal voordrachten. Annemarie van Leeuwen, Hanny van der Heide, Mariska de Boer en Jan Willem van Beusekom presenteerden onderwerpen waarmee ze zich, al dan niet in het kader van hun studie, hebben bezig gehouden.

Na de pauze was er de ruimte voor waarderende woorden door vice-voorzitter Johan Carel Bierens de Haan aan scheidend voorzitter Carla Oldenburger-Ebbers. Carla vervolgde met afscheidswoorden in de vorm van ‘Groene gedachten onderweg’. Vijf voorbeelden van een vluchtige gedachte of een toevallige vondst die mogelijk, en naar Carla hoopt, aanleiding zijn voor verder onderzoek en tot een nieuwe verdieping.

Naast waarderende woorden horen bij een ‘afscheid’ ook cadeaus. Prachtige boeketten en nog meer bloemen, maar ook een boeket, een bundeling van tuinhistorische artikelen. Het tweede Cascade Bulletin 2009 in de vorm van een boek. Zesentwintig bijdragen bijeen in het boek Tuingeschiedenis in Nederland. Veelzijdig erfgoed in ’t groen, Arinda van der Does en Jan Holwerda (eindredactie). Uitgegeven door Matrijs, klik hier.
Hier bleef het niet bij. Een prijs, de Carla Oldenburger-Ebbers penning (Cascade stimuleringsprijs voor jong talent), is in het leven geroepen. Eens in de drie jaar zal deze worden toegekend.

En last, but not least, waar sprake is van een scheidend voorzitter is ook sprake van een nieuwe voorzitter. Leo den Dulk neemt de voorzittershamer over en zal met zijn kwaliteiten en die van het zittende bestuur zonder twijfel zorg dragen voor een als vanzelfsprekende voortzetting van de vele activiteiten die Cascade al kent. En wie weet, weet hij aan dat boeket nog een bloeiende, geurende bloem toe te voegen.  JH

N.B. N.a.v. de reactie van Richard, donateurs krijgen het boek toegestuurd. Als Cascade Bulletin 2009-2.

Grot, rotspartij, watervalletjes en parasol te Batavia


Grot, rotspartij en watervalletjes in de Planten- en Dierentuin te Batavia (1880)
Bron: KITLV

Op zoek met termen als rots- en grotwerk en dan op een aantal mooie plaatjes stoten… De bron blijkt uiteindelijk de beeldbank van KITLV/Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies te zijn.

‘Grot, rotspartij en watervalletjes in de Planten- en Dierentuin te Batavia’ uit 1880 staat bij de beschrijving. En een pad slingert langs de rotspartij omhoog, tot onder een parasol. En dan hebben we weer een link met de weblogs van een aantal weken geleden. Gelukkig ‘mogen’ deze mooie foto’s in de weblog. In de doelstelling van Cascade staat nl. ‘gebieden die in het verleden onder invloed hebben gestaan van de Nederlandse tuin- en/of landschapsarchitectuur’. En dat deel van de doelstelling komt niet zo vaak naar voren.  JH


Grot, rotspartij en watervalletjes in de Planten- en Dierentuin te Batavia (1880)
Bron: KITLV

Boekpresentatie Maakbaar Landschap

Meestal gaan we verder terug in de tijd en meestal op een ander schaal; tuin of park. Maar nu kwam deze verwijzing binnen. De boekpresentatie van Maakbaar landschap. De praktijk van de Nederlandse landschapsarchitectuur (1945-1972).

Over de na-oorlogse periode waarin industrie en infrastructuur werden hersteld, grootschalige woonwijken de woningnood moesten oplossen, half Nederland in ruilverkavelingen op de schop ging, een systeem van snelwegen, maar ook aangelegde natuur- en recreatiegebieden tot stand kwamen. En, het landschap rondom al deze ingrepen werd bewust ontworpen.

Maakbaar landschap vertelt hoe een kleine groep legendarische tuin- en landschapsarchitecten deze ruimtelijke opgaven gestalte gaf en daarmee de Nederlandse positie van het grootschalige landschapsontwerp vestigde. Mensen als Hans Warnau, Pieter Buys, Wim Boer, Bram Galjaard, Mien Ruys, Ellen Brandes, Harry de Vroome en Nico de Jonge.
Het boek is een gids door het naoorlogse Nederlandse landschap, aan de hand van de grote naoorlogse themaxe2x80x99s landbouw, stadsgroen, recreatie, verkeer, natuur en de (bedrijfs)tuin. Eén generatie ontwerpers vormde het aanzicht van Nederland tot op de dag van vandaag xe2x80x93 het landschap dat nu in veel gevallen opnieuw op de tekentafel ligt voor nieuwe opgaven als waterberging, herstructurering en nieuwe natuur.

Maar lees vooral zelf de wervende teksten. Op de Boekpresentatie, en voel u uitgenodigd om te gaan (19 nov).  JH

Nieuws betreffende Beeckestijn

De afgelopen tijd druppelde al wat nieuws naar buiten en vandaag kreeg ik van drie kanten verwijzingen naar nieuws betreffende Beeckestijn.
De site Vrienden van Beeckestijn lijkt wat het nieuws betreft een en ander het beste te verenigen. ‘podium voor tuin- en landschapscultuur’ valt te lezen, maar ook ‘congresfaciliteiten’ en ‘restaurant’

Zondag 22 november kan een ieder tussen 12.00 en 17.00 uur kennis komen nemen van de plannen. Er is een presentatie in enkele kamers van het huis. Met een beeld van de menselijke relatie met de natuur, in pakweg 1790, en nu. In de tuinen van het landgoed wijzen deskundigen op zes verborgen tuinstijlen.

Op dezelfde site staat ook het ‘Persbericht over toekomst Beeckestijn’. Klik daar zeker ook op de link ‘achtergrondinformatie’, met meer over de geschiedenis en verdere restauratievoornemens. Maar ook met een samenvatting van het businessplan. Landgoed Beeckestijn wordt een kenniscentrum voor tuinen, parken en buitenplaatsen. Uitgangspunt wordt een congrescentrum met overnachtingsmogelijkheid op de bovenverdieping en de benedenverdieping moet een permanente tentoonstelling gaan huisvesten.

Het ‘podium’ heeft ook een eigen website, verdere invulling volgt ongetwijfeld.  JH

De wereld van Alida Withoos: kunstenaars en tuinen in de Gouden Eeuw

De tentoonstelling van Speciale Collecties van Bibliotheek Wageningen UR van deze winter is ‘De wereld van Alida Withoos: kunstenaars en tuinen in de Gouden Eeuw’.
Dinsdagavond 10 november is er een speciale openingsavond met lezingen van 20.00-21.00 uur, door Rosita Steenbeek, auteur van de roman Ander licht (een historische roman over het leven van Alida Withoos,boekverslag) en Anne Mieke Backer, auteur van o.a. De gids van de Nederlandse tuin- en landschapsarchitectuur en van de nog uit te komen publicatie Er stond een vrouw in de tuin.
Kaartverkoop voor de openening (xe2x82xac 3,-) bij Boekhandel Kniphorst en aan de balie van de FORUM Bibliotheek; tentoonstelling open vanaf 19.00.

Spil in de tentoonstelling is Alida Withoos (ca. 1661-1730). Zij is door haar vader, de Amersfoortse kunstenaar Matthias Withoos, opgeleid tot schilderes van bosstillevens en botanische illustraties. De Nieuwsbrief van WUR meldt:
Handelaren in de Gouden Eeuw zijn in de greep van een ware verzamelkoorts door de fantastische nieuwe vondsten die de schepen van de VOC van onbekende werelddelen aanvoeren. Trots op hun verzamelingen en vooral op hun kunde exotische planten op te kweken, laten zij alles vastleggen door tekenaars zoals Maria Sybilla Merian, Johannes Bronckhorst, Alida Withoos en haar broer Pieter. Door de ogen van deze kunstenaars zien we de wereld van rijke burgers in hun voorname buitenhuizen met sierlijke tuinen en prachtige verzamelingen. Via Alida Withoos maakt u kennis met de xe2x80x98hotspotsxe2x80x99 van de Republiek in de Gouden Eeuw: de buitenplaatsen Vijverhof van Agnes Block, en Petersburg aan de Vecht en met de toen net opgerichte Amsterdamse Hortus Medicus.

De tentoonstelling is te bezichtigen op maandag tot en met vrijdag van 9.00-17.00 uur in Speciale Collecties van Bibliotheek Wageningen UR in het Forum in Wageningen.

(stel er komt niets van een bezoek of u wilt thuis al even een kijkje nemen, van de eerdere Alida Withoos tentoonstelling is er nog een webversie).