Cascade MZN 2019, 21 juni op Vollenhoven

Het bestuur van Stichting Tuinhistorisch Genootschap CASCADE heeft haar donateurs middels een via mail verstuurde uitnodiging geïnviteerd voor de Cascade MidZomerNacht bijeenkomst. Deze zal plaatsvinden op vrijdag 21 juni 2019 op Landgoed Vollenhoven (De Bilt), vanaf 16.00. Wij worden ontvangen door Tanne van Swijndregt en Liline Mulier, en rondgeleid door Frieda Heijkoop en Liline.

Voor meer, zie de uitnodiging die u is gemaild (op 27 mei, nog niet ontvangen? dan even een mail naar info@cascade1987.nl).

Klik hier voor aanmeldformulier met enige details en voor het aanmelden.

Wij hopen op een prachtige MZN met veel Cascade-vrienden!
het Cascade-bestuur


Ontwerp voor Vollenhoven, Hendrik van Lunteren Bron: beeldbank RCE

Literatuur
Frieda Heijkoop, De Tuinen van Vollenhoven, 2008.
Catharina van Groningen en Frieda Heijkoop, Het ontstaan van een lusthof op de Utrechtse heuvelrug in de eerste helft van de negentiende eeuw, Bulletin KNOB 106 (2007) nr. 2, p. 78-89. Download PDF.
Catharina van Groningen en Frieda Heijkoop, Vollenhoven en Hendrik van Lunteren, Historische Woonsteden & tuinen (2007) nr. 153, p. 12-17.
Scans van ontwerpen van Hendrik van Lunteren in RCE beeldbank: 1, 2, 3

Facebooktwitterlinkedinmail

Oude foto’s inkleuren



Koepel Ter Wegen (Sassenheim, ca 1885) Bron: Erfgoed Leiden en Omstreken

U hebt de voorbeelden de afgelopen jaren vast wel gezien. Oude zwart-wit foto’s en films die door inkleuring een heel nieuwe dimensie krijgen. Dat kan ook online door en voor ons ‘gewone mensen’. Met steeds betere resultaten, met inkleuringen die passen bij wat jij als ‘echt’ ervaart. Automatisch online inkleuren kan bijvoorbeeld met een tool ontwikkeld door GovTech, een instelling van de overheid van Singapore die zich onder meer bezighoudt met kunstmatige intelligentie. Het zelflerende systeem werd gevoed met een groot aantal oude foto’s van Singapore. Zie de hier gegeven voorbeelden, gekleurd via colourise.sg/ Sommige afbeeldingen geven een geweldig resultaat, soms brengt het weinig, maar even spelen is sowieso leuk. Enne tekeningen, prenten, kaarten, ontwerpen e.d. kunt u natuurlijk ook laten kleuren, met wisselend resultaat als uitkomst.
Jan Holwerda


Gisteren waren we er nog, ‘Plantenkassen en Oranjeboomen’, Hortus Botanicus
Bron: Erfgoed Leiden en omstreken



De tuinmannen rondom tuinbaas Lefèbre (midden, met baard), aan de westzijde van het voormalige koetshuis van Landfort (Megchelen, ca. 1900)
Bron: Het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers



Het verwoeste kasteel Doorwerth te Doorwerth (1945)  Bron: Gelders Archief



U kunt ‘m nog gekend hebben en de kleuren herinneren…

Facebooktwitterlinkedinmail

Tijdschrift: Het Buiten. Kastelen, buitenplaatsen en hun bewoners

Het eerste nummer van Het Buiten, een nieuw tijdschrift over kastelen, buitenplaatsen en hun bewoners, verschijnt op 17 mei. Het tijdschrift komt voort uit een samenwerking tussen de Nederlandse Kastelenstichting (NKS) en Vrienden Particuliere Historische Buitenplaatsen (Vrienden PHB). Het blad biedt wetenschappelijk onderzoek een toegankelijk podium voor een breed publiek. Het Buiten toont op deskundige, persoonlijke en uitnodigende wijze de historische en maatschappelijke relevantie van kastelen, buitenplaatsen en landgoederen. Het magazine bevat interviews over actuele thema’s, eigentijdse fotografie, columns van bekende mensen en prettig leesbare wetenschappelijke content. Hoofdredacteur Jephta Dullaart: ‘Het lezen van Het Buiten is geen huiswerk; het is een inspirerende bezigheid.’

Tijdschrift Het Buiten
Het Buiten telt 56 pagina’s en is aantrekkelijk vormgegeven. Het magazine verschijnt drie keer per jaar met een oplage van circa 4000 exemplaren. In 2019 komt Het Buiten in mei, september en december uit. Het tijdschrift is nu alleen beschikbaar voor donateurs / vrienden van de NKS, Vrienden PHB en de Landgoedvrienden. Later zal Het Buiten ook als abonnement te verkrijgen zijn. Het Buiten bedient lezers met een algemene interesse in geschiedenis, cultureel erfgoed, monumenten, landschap, historische tuinen en parken.

Zie verder de website van Het Buiten, klik hier.

Facebooktwitterlinkedinmail

Groene Parels – Tuinhistorisch onderzoek in de archieven

(INGESTUURD)

Overijssel heeft een unieke collectie van parken en tuinen, die hier in een periode van 1780 tot 1830 bij buitenplaatsen en landgoederen werd aangelegd. Ze werden aangelegd in de romantische landschapsstijl met slingerende paden, vijverpartijen, glooiingen en bijzondere bouwwerken. Vele tuinarchitecten en eigenaren van buitenplaatsen en landgoederen hebben een belangrijke rol gespeeld bij de totstandkoming van dit bijzondere. Tuinhistorisch onderzoek helpt om meer inzicht te krijgen in de ruimtelijke ontwikkelingen en de mensen die hierbij betrokken waren. Daarbij is archiefonderzoek van groot belang. Op donderdag 16 mei wordt in Historisch Centrum Overijssel een speciale avond georganiseerd over verschillende aspecten van tuinhistorisch onderzoek in de archieven. Aan de hand van bijzondere voorbeelden van verschillende bronnen is er aandacht voor de aanpak, methoden en de valkuilen van onderzoek en de interpretatie van verschillende soorten bronnen.

Tijd en locatie
Donderdag 16 mei 2019, van 19.00 tot 21.30 uur
Historisch Centrum Overijssel, Van Wevelinkhovenstraat, Zwolle
Parkeren: Eikenstraat 20, 8021 WX, Zwolle

Programma
19.00 uur – Inloop
19.15 uur – Ontvangst en welkom
19.20 uur – Archiefonderzoek in Historisch Centrum Overijssel door Jos Mooijweer, onderzoeksleider
19.45 uur – Groene Parels in Overijssel: tuinhistorisch onderzoek in de archieven door Willemieke Ottens, landschapshistorica
20.15 uur – Pauze met koffie/thee
20.30 uur – Groene Parels in Overijssel: architectuur van de landschapsparken door Els van der Laan, landschapsarchitect
21.00 uur – Vragen en discussie
21.15 uur – Afsluiting met een drankje

U bent van harte welkom! Graag aanmelden via aanmeldformulier, klik hier.

Facebooktwitterlinkedinmail

Tekenaar getekend (3)


Hoe men een tuin copieert (1907)  Bron: weekblad Buiten 1907-4

Verder in de tijd ga je van tekenaar over op fotograaf, in deze korte serie ook even.
In de eerste jaargang nummer 4 van Buiten, geïllustreerd weekblad aan het buitenleven gewijd staat een artikel met de titel ‘De artistieke eigendom’. Nu zouden we zeggen over het intellectuele eigendomsrecht, en dan met name het modellenrecht en auteursrecht, betreffende ontwerp of creatie van een (tuin)architect. En om even te citeren: ‘Ook het aanleggen van tuinen is een kunst en een zeer moeilijke zelfs, en wederom wil ik er even op wijzen, dat het toch onbehoorlijk mag genoemd worden, wanneer men in deze het werk van anderen, die er wèl voor betaald hebben, eenvoudig overneemt, door zulk een tuin brutaalweg na te teekenen’. Of te fotograferen zoals de bovenstaande foto ter illustratie laat zien.


De fotograaf Vogt en zijn vrouw bij de woonwagen Buiten (1909)  Bron: weekblad Buiten 1910

Nog een fotograaf aan het werk is August Frederik Wilhelm Vogt (1871-1922), hier met een woonwagen met fotografiebenodigdheden en donkere kamer aan boord. Vogt werkte als ‘photograaf’ voor onder andere het weekblad Buiten en maakte vele foto’s van ook kastelen en buitenplaatsen, en van hun tuinen en parken.

Van 30 juni tot 31 oktober maakte hij met die woonwagen een reis door Nederland, vanaf Amsterdam via de Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Gelderse Vallei, Veluwezoom, Noord-Limburg, en door Limburg afzakkend tot Roermond. En onderweg schoot hij foto’s van menige kasteel, buitenplaats en tuin. Zijn ‘reisverslag’ verscheen in delen in 1910, met uitzondering van een special over het bezoek van de Duitse keizer aan Middachten in 1909 (4 dagen na dat bezoek verscheen de special al!). Zijn foto’s zijn in vele jaargangen van Buiten te vinden en vandaag de dag grijpt menig historisch onderzoek en publicatie nog op dit fotomateriaal terug. Over Vogt en zijn trip schreef ik in 2015 de bijdrage ‘Een uiterst ondernemende photograaf’ voor het ter ziele gegane blad Arcadië, download hier en hier.
Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail

Tekenaar getekend (2)

Zelfportret van Cornelis Pronk, met tekenmap onder de arm (1701-1759), Cornelis Pronk
Bron: Rijksmuseum Amsterdam

Eerst Cornelis Pronk (1691-1759) maar eens. Hij is overbekend door zijn nauwkeurige topografische tekeningen uit de eerste helft van de achttiende eeuw, tekeningen met ook kastelen, buitenplaatsen en tuinen. Hij was een van de belangrijkste toeleveranciers van de gravures in Het Verheerlijkt Nederland, gepubliceerd in de periode 1745-1774. En had leerlingen als Abraham de Haen, Paulus van Liender en Jan de Beijer.


Joannes Pieter Visser Bender, mogelijk onderweg naar een locatie om vast te leggen (1805), Joannes Pieter Visser Bender  Bron: Noord-Hollands Archief


Joannes Pieter Visser Bender, staande en tekenend in een landschap (1810-1813), Joannes Pieter Visser Bender  Bron: Noord-Hollands Archief

Dan Joannes Pieter Visser Bender (1785-1813), aquarellist, etser, graveur (prentmaker), tekenaar, schilder, kopiist. Enigszins bekend van onder andere werken waarop de Baan/Haarlemmerhout staat. Bijvoorbeeld die met op bijgevoegd papier: De Baan buiten Haarlem, en het omspitten van den grond bij den aanleg tot een tuin bij ’t Pavillon, op ordre van Lod:Nap. Met mannen die uitzetten, afpalen en de schop in de grond steken. En, op de rug gezien, een heer in het zwart met hoge hoed die toezicht houdt. Ik heb die heer eens benoemd gezien als Zocher.

Tot slot Christiaan Andriessen (1775-1846), tekenaar, vooral bekend van zijn ‘dagboek’ met ruim 700 tekeningen. Hij beeldde zichzelf heel vaak aan het werk af. Hieronder twee van de ik denk mooisten.
Jan Holwerda


Aan de Vogelesang bij den Heer P. Hartsink (1803), Christiaan Andriessen
Bron: Noord-Hollands Archief


Christiaan in de moshut van Beekhuizen (Velp); de op de rug geziene Christiaan staat voor een lage tafel met daarop mogelijk zijn schetsboek (1807), Christiaan Andriessen  Bron: Stadsarchief Amsterdam

Facebooktwitterlinkedinmail

Het Loo door Melling, ook als gouache


Le château de Loo ancien et moderne dans le Dpt. de Yssel (1812), Antoine-Ignace Melling
(titel en jaar van onderstaande tekening)   
Photo (C) RMN-Grand Palais / René-Gabriel Ojéda

De tekening onderaan, Le château de Loo ancien et moderne dans le Dpt. de Yssel (1812) van Antoine-Ignace Melling, is de oudst bekende afbeelding van de landschappelijke aanleg van het petit parc achter paleis Het Loo. De tekening staat onder andere in Antoine-Ignace Melling (1763-1831) reizend kunstenaar (1991) van C. Boschma & J. Perot. In het boek staat een mooi hoofdstuk over het tekenen van panorama’s zoals die van Melling, het hoofdstuk ‘Perspectiefproblemen bij panoramatekeningen’ door Theo Laurentius. Een heel interessant hoofdstuk met na analyse en uitleg de conclusie dat Melling geen draadraam voor de opzet van zijn tekeningen heeft gebruikt. De kwadratuur die we op tekeningen van hem zien is uitsluitend gebruikt om een kopie te kunnen maken…

Zoekend naar werken van Melling en een grotere foto/scan van Château et parc de Ris-Orangis ten behoeve van voorgaand bericht Tekenaar getekend (1), kwam ik het bovenstaande Vue d’un château van Melling tegen. Het is in het bezit van het Louvre. En de beschrijving zegt in feite dat het Louvre weet dat het een Melling is, maar dat ze geen idee hebben welk château dat moet zijn.

Ken je de onderstaande tekening of kijk je goed naar de samenstellende delen van het hoofdgebouw, dan weet je direct welk château hier wordt verbeeld, Het Loo! Dus niet alleen getekend door Melling, maar ook ‘door-gekopieerd’ naar een gouache-tekening door Melling. Ook hier zal Melling op zijn ladder hebben gestaan, zie hier.

Is de gouache een tot nu onbekend werk?
Jan Holwerda


Le château de Loo ancien et moderne dans le Dpt. de Yssel (1812), Antoine-Ignace Melling

Facebooktwitterlinkedinmail

Tekenaar getekend (1)


Uitsnede Château et parc de Ris-Orangis (1811), Antoine Ignace Melling

Ik had eerder al een aantal tekeningen bijeen geharkt met een tekenaar of een tekenaar in het veld. En dan bedoel ik kunstenaars van werken met tuinen en parken, eventueel rond afgebeelde gebouwen. Denk aan een Pronk of een Andriessen. Om ooit eens een stukje voor de website samen te stellen.
Doorslag om dit te doen is bovenstaande gouache-tekening van de hand van Antoine Ignace Melling (1763-1831). Nou is die tekening niet van een Nederlandse tuin, maar Melling heeft ook in Nederland gewerkt. Denk aan tekeningen met het gezicht, incl. de koepel, op Broek in Waterland, de tuin aan de achterzijde van Het Loo en het uitzicht vanaf de koepel van Rhederoord (De Steeg). Daarom toch ook deze ‘Franse Melling’ op onze NL tuinhistorische website.
Ik stel me zo voor dat het Melling is die staande op de ladder tuin en huis vastlegt. En zo zijn er nog een aantal andere afbeeldingen met andere tekenaars, helaas minder spectaculaire afbeeldingen. Deze volgen nog…
Jan Holwerda

Château et parc de Ris-Orangis (1811), Antoine Ignace Melling
Photo (C) RMN-Grand Palais / Agence Bulloz


 ‘Gezicht op Broek’ (1812), Antoine-Ignace Melling

Facebooktwitterlinkedinmail

Tentoonstelling: Middeleeuwse tuinen. Aardse paradijzen in oost en west

(OVERGENOMEN)

2 mei – 1 sep 2019
tentoonstelling Middeleeuwse tuinen
Rijksmuseum van Oudheden
Rapenburg 28
2311 EW Leiden

Vanaf 2 mei 2019 staan middeleeuwse tuinen centraal in het Rijksmuseum van Oudheden, met verhalen over planten, kruiden en bloemenpracht in de middeleeuwen, van Europa tot in het Midden-Oosten. De tentoonstelling gaat over moes- en siertuinen, tuinieren in de middeleeuwen, lusthoven en de tuin als ‘paradijs’. U ziet geïllustreerde middeleeuwse manuscripten, herbaria, bloementapijten, schilderijen, prenten, opgegraven tuingereedschap, tegeltableaus en servies met bloemmotieven.

Tuinen waren belangrijk in de middeleeuwen
In Middeleeuwse tuinen – aardse paradijzen in oost en west geven kunstwerken en archeologische vondsten samen een beeld van de weelde, het belang en de diversiteit van tuinen in de westers-christelijke en de oosters-islamitische wereld tussen 1200 en 1600. De tentoonstelling slaat een brug tussen de tuinen in de westerse en oosterse culturen, waarbij de overeenkomsten in het oog springen. In het leven van de middeleeuwse mens speelden tuinen een grote rol. Het was niet alleen de bron voor bijvoorbeeld voedsel en geneesmiddelen, maar tuinen waren ook het decor voor ontspanning, jacht en ‘minnespel’.

Paradijstapijten, herbaria, prenten, middeleeuwse tuinboeken en een gieter
In de tentoonstelling ziet u natuurlijk hoe welke bloemen en planten in middeleeuwse tuinen groeiden, via duizendbloemen- en paradijstapijten, herbaria met gedroogde planten, verluchte boeken met ideale tuinen en oosterse tegels met bloemmotieven. Maar u treft er ook middeleeuwse gereedschappen, een opgegraven gieter, zaden en veertjes, valkenkapjes, schaakstukken, medicijnpotten en muziekinstrumenten. In een zonnige en kleurrijke vormgeving met prieeltjes en vogelgezang ruikt u kruiden en bloemen, kunt u zelf een tuin ontwerpen en bladert u (digitaal) in middeleeuwse boeken met tuinvoorstellingen. Zeldzame schilderijen, prenten en miniaturen bieden een kennismaking met een lieflijke Madonna tussen de rozen, een Perzische prins bij de fontein en een stoere Italiaanse tuinman.

Activiteiten
* Museumwandeling met Annemarieke Willemsen naar Middeleeuwse tuinen, zie hier.
* Lezing Tuinen van de geest door Paul Wackers, zie hier.

Tentoonstellingsboekje
Bij de tentoonstelling is de uitgave Middeleeuwse tuinen – aardse paradijzen in oost en west, 1200-1600 verschenen. In deze rijk geïllustreerde uitgave leest u alles over de verschillende soorten tuinen die in de middeleeuwen en renaissance bestonden in het christelijke Europa en het islamitische oosten. Het boekje is gemaakt onder redactie van Annemarieke Willemsen, conservator collectie Nederland middeleeuwen van het Rijksmuseum van Oudheden.

Annemarieke Willemsen (red.), Middeleeuwse tuinen – aardse paradijzen in oost en west, 1200-1600, 2019, € 12,50, p. 96. ; te koop in de museumwinkel.

Facebooktwitterlinkedinmail