Moscovische matten (4)

Leo van der Meer mailde dat hij al jaren bezig is oude kranten door te nemen om bloembollen advertenties op te zoeken, hij neemt dan en passant de hele tuinbouw mee (de Haarlemsche Courant tot 1815, de Amsterdamsche Courant tot 1790, de ‘s-Gravenhaagsche Courant tot 1805. De Leidsche Courant vanaf 1760 nog niet doorgespit, omdat die momenteel digitaal wordt opgeslagen)

Een 25-tal advertenties over moscovische matten worden in een document opgesomd. Ik heb er een aantal uitgepikt. De complete lijst is bij de webmaster op te vragen.

2 september 1762 Amsterdamse Courant
By Barend Tornaar, txe2x80x99Amsterd. op de Voorburgwal of Bloemmarkt, op de hoek van xe2x80x99t Keizerrijk, is te bekomen, circa 1000 pond Straatsburger Uijen-Zaad, van xe2x80x99t Gewas van 1761, diverse nieuwe Tuin- en Bloemen-Zaaden, Bloemen-Bollen, Chalotten, Knoffellook, Biese Matten en Muscovische Matten, Tuinstokken &c. Alles tot een civiele prys.

15 maart 1773 xe2x80x98s Gravenhaegse Courant
JOHANNES TORNAAR, Zaedkoper en Bloemist, in de van ouds vermaerde Zaedwinkel, op den hoek van de Groote Weessluys en St. Luciasteeg te Amsterdam, zal op Vrydag den 19 Maert 1773, xe2x80x98s morgens ten 11 uuren precies, ten zynen Huyzen, Verkopen: Een extra fraeye parthy INLANDSCHE CANARYVOGELS, met en zonder Kuyven, in diverse Couleuren, door een voornaem Liefhebber hier Geteeld; verders eenige Broey Koojen, Vlugten, Hokken en Kouwen, en wat meer op en daegs te vooren, voor de Verkoopdag, zal te zien zyn. NB. Heeden zyn by bovengemelde weder te bekomen, alle zoorten van Engelsche, Fransche en Hollandsche Thuyn en Bloem Zaeden, gedroogde Groentens, Moscovische Dek- en Rietmatten, Thuynstokken, Bintiene, Erweten, Rys, Boonestaeken, Knuflook, Challotten, en meer andere Goederen; waer van de Catalogus, benevens hunnen Pryzen te bekomen zyn. Iemand geneegen het een of andere uyt de hand te willen koopen, kunnen zig by hem addresseeren.

17 juli 1784 Amsterdamsche Courant KB
Verkoping te Huize van JACOBUS VAN DER VELDEN, buiten de Weterings Poort, vooraan op de Wetering, tusschen de Overhaal en de Stadlanders-Brug, over de Lymziedery, van circa 1300 Warmoesiers Glazen BROEIRAAMEN, als mede 70 à 80 Bossen MOSCOVISCHE MATTEN.

23 oktober 1784 Haerlemse Courant
MOSCOVISCHE, nieuwe Vier Els Matten zyn te bekomen by GROENEWOUD en Comp. Te Haarlem, het 100 tot xc6x92 28 en by het Bos voor xc6x92 3.

Facebooktwitterlinkedinmail

Tuinhistorie digitaal

Allerlei tuinhistorische artikelen en boeken refereren aan oude publicaties als bv Den Nederlandtsen Hovenier van Jan van de Groen of bv Zegenpralend Kennemerland van Andries en Hendrik de Leth of bv La théorie et la pratique du jardinage van Antoine Joseph Dézellier D’Argenville of bv Andeutungen über Landschaftsgärtnerei van Hermann von Pückler-Muskau. En dan wil je er zelf ook wel eens in bladeren of misschien wel meer dan bladeren alleen…

Nu noemde ik in één van de weblogs over Moscovische matten al Google Zoeken naar boeken.
Dit is een internetbron met gedigitaliseerde o.a. tuinhistorische publicaties. Maar er zijn er meer. Via internet is Nederlandstalig en zeer veel niet Nederlandstalig materiaal te vinden.

Eerder had ik al de webpage Beeldbanken samengesteld, nu een webpage met allerlei links naar websites met gedigitaliseerde tuinhistorische publicaties en voorbeelden van titels als via die websites te vinden. De werken zijn online door te bladeren en/of te downloaden.

En vandaag lijkt de herfst wel begonnen, de avonden lengen en de winter komt er aan. Ik zou zeggen ‘veel blader- en leesplezier’.  JH

Facebooktwitterlinkedinmail

Moscovische matten (3)

Met Google Zoeken naar boeken nog eens verder gezocht en wel met de woorden  lindebast mat tuinbouw
Vond Sempervirens, H. Witte (1874)
De Moskovische matten. xe2x80x94 Zooals bekend is zijn de Moskovische matten in Rusland een zeer belangrijk handelsartikel, inzonderheid in de Provincien Wiotka, Kostroma, Kasan en Nischi-Nowgorod. Naar de Gard. Chron. vermeldt is een groot gedeelte daarvan voor Engeland en Duitschland bestemd, terwijl mede een zeer aanzienlijk gedeelte in Rusland zelf voor zakken, zeilen, dekkleeden voor voerwagens en kisten enz. wordt gebezigd. In Mei en Juni, als het jonge sap het afstroopen van den bast mogelijk maakt, gaan de boeren, met hun vrouwen en kinderen, naar het bosch. Het onderste gedeelte van den bast wordt meestal voor dakbedekking gebezigd ; dit gedeelte wordt verwarmd en daarna tot platen gevormd. De bast van het hoogere gedeelte van den stam, zoomede die der takken, wordt tot bundels gebonden en in het water gelegd, waarin die bundels dan tot September blijven liggen. Dan wordt de bast door bitte gedroogd, in smalle stroken gesplitst en tot matten van verschillende sterkte gevlochten, die een gewicht van l tot 3 Kilo hebben. De sterkste worden in Nischi-Nowgorod tegen den prijs van 120 francs de 1000 verkocht (dus niet veel meer dan een stuiver het stuk). Er worden jaarlijks omstreeks 14,000.000 matten vervaardigd, die een waarde van 8,000.000 francs vertegenwoordigen. Voegt men hierbij nu nog de waarde der andere van lindebast vervaardigde artikelen, dan komt men tot een cijfer van 12,000.000 francs, waartoe jaarlijks niet minder dan een millioen Lindeboomen noodig zijn. Wel een bewijs van de uitgestrektheid der bosschen en den overvloed dezer boomen aldaar.

Uit bovenstaande blijkt een net iets andere schrijfwijze, Moskovische matten (een k ipv een c).
Je vind dan via Google en Google Zoeken naar boeken nog weer meer. En dan blijkt bv dat de Moskovische mat ook in Ferdinand Huyck van van Lennep genoemd wordt, als stuk vloerbedekking…  JH

Facebooktwitterlinkedinmail

Moscovische matten (2)

Henk en ik hadden over en weer al contact. Zijn vraag wilden we ook na gevonden info via een weblog naar buiten brengen. Om reacties te krijgen, en misschien een afbeelding, en om (mijn intentie) ook gebruik van Google, maar met name Google Zoeken naar boeken te schetsen. Ja, inderdaad gedigitaliseerde boeken via internet doorzoeken. Daar kan bladeren niet tegen op! Helaas een beperking, veel materiaal is nog niet digitaal beschikbaar.  Onderstaande laat een overlap met reacties op de voorgaande weblog zien.

Moscovische matten zei mij ook niets. Dus maar eens met Google aan de gang. Vond een aantal vermeldingen:
– ‘riet en Moscovische matten’. Deze matten werden gemaakt van lindebast en gebruikt in de tuinbouw, bijvoorbeeld bij het opbinden van bloemen
– Lindebast werd vroeger veel gebruikt voor bind- en vlechtwerk in de tuinbouw en in Rusland maakten ze er de moscovische matten van.
De  Naamlijst van tuin- en veldgereedschappen uit De beknopte huishoudelyke hovenier, J.H. Knoop (1752) staat op internet met o.a.  ’60. Moscovische Mat, tot opbinding van Bloemen en andere dingen’

Behalve het ‘gewone’ Google is er ook Google Zoeken naar boeken en door vond ik met ‘moscovische matten’ nog wat meer.
– In De houtteelt: handboek voor boschbazen, Alphons van Ryckevorsel (1895), paragraaf 43. Lindeachtigen, TiUaceae staat ‘De lindebast is zeer gezocht voor vlecht-, mat- en bindwerk, onder anderen voor de moscovische matten’
– In Flora voor Dames: Handleiding tot het bloemenmaken, De erven F. Bohn (1882) vermeldt ‘De Linde is in Rusland zeer algemeen, vooral in de vruchtbaarste streken, waar van den bast de bekende moscovische matten (die in den tuinbouw van zoo groot nut zijn) gevlochten worden’
– In Tijdschrift ter bevordering van nijverheid (1856) staat ‘…moscovische matten uit den bast van lindeboomen…in den Handel zeer goedkoop bij wijze van emballage…’
Algemeene konst- en letter-bode (1862) laat een snipper zien met ‘Omtrent die, van welke plant of boom worden de zoogenaamde moscovische matten vervaardigd? – dat dit geschiedt van den tweeden bast van de lindeboomen, die door weeking en splitsing daartoe wordt voorbereid…’  JH

Facebooktwitterlinkedinmail

Moscovische matten.

Ik dacht de zomertijd eens te vullen met een vraag over een voor mijonbekende term. Een vraag waarover door mij lang is geaarzeld, omdat ikvermoed dat iedere rechtgeaarde tuinhistorisch geïnteresseerde weet water met de voor mij raadselachtige term bedoeld wordt. En dat hetantwoord dan ook nog te vinden is in een volkomen voor de hand liggendebron.

Omdat ik na al die tijd nog steeds geen idee heb, volgt bij deze dantoch het verzoek om de bij Cascade verzamelde kennis in te schakelen.Het betreft een gebruiksvoorwerp voor de tuin, waarvan ik de benamingin een aantal brieven en kasboeken uit 1751 en 1800 ben tegengekomen:weet iemand wat xe2x80x9cmoscovische mattenxe2x80x9d zijn?

Het is klaarblijkelijk een voorwerp dat snel slijt of vergaat enwaarbij niet wordt gekeken op 1 meer of minder: in een van de brievenwordt gezegd dat de tuinman toestemming heeft er vijftig stuks van inte kopen. Kan het met het afdekken van broeiramen te maken hebben? Ofiets dergelijks?

Veel dank alvast!
HvdE

Facebooktwitterlinkedinmail

Magazijn van Tuin-Sieraaden op CD (2)


Tuinprieel, Oranjestein (Oranjewoud)  Foto Jan Holwerda


Magazijn van Tuin-Sieraaden Plaat CLXXVIII, Gijsbert van Laar (1802)
Bron: BoekopCD

Dat een tuinprieel van Oranjestein (weblog 7-aug) zo uit Magazijn van Tuin-Sieraaden van Gijsbert van Laar komt wist ik. Zie de foto en afbeelding hierboven.

Bij het Chineesche bruggetje van Heremastate (weblog 8 juni) dacht ik ook gelijk aan van Laar. Maar geen Magazijn in bezit… Maar nu met de CD heb ik de mogelijkheid om zo’n gedachte te controleren. En jawel, gelijk raak, Plaat III. Zie onderstaande foto en afbeelding.  JH

Chineesche bruggetje van Heremastate (Joure)  Foto’s: Fries Fotoarchief


Magazijn van Tuin-Sieraaden Plaat III, Gijsbert van Laar (1802)
Bron: BoekopCD

Facebooktwitterlinkedinmail

Magazijn van Tuin-Sieraaden op CD

Een idee dat reeds vaker is geopperd en iets dat al lang is gewenst. Magazijn van Tuin-Sieraaden van Gijsbert van Laar op CD. Nu is het verkrijgbaar, via BoekopCD.

Het gescande exemplaar is van Wageningen UR Special Collections, is de uitgave uit 1802 en ingekleurd. Liesbeth Missel heeft dit verteld toen Carla en ik de nieuwe huisvesting in Bibliotheek Forum bezochten (weblog 20 juli). We hebben toen ook wat in die uitgave gekeken.

Nu de CD. Het Magazijn van Tuin-Sieraaden is nu in pdf format. Dat betekent een betrouwbare weergave, de mogelijkheid van lezen, doorbladeren, doorzoeken, vergroten, verkleinen en afdrukken. Een document van 323 pagina’s. Prachtig dus! Eindelijk zelf hebben, bladeren, inzoomen, genieten!
Een minpuntje, de scans zijn iets grauw uitgevallen. De afbeeldingen in het boek zijn helder, licht, zacht.
Toch nog iets te wensen.  JH

CD met Magazijn van Tuin-Sieraaden, Gijsbert van Laar (1802)
Te bestellen bij BoekopCD, voor xe2x82xac25,00.

Meer afbeeldingen en literatuur had ik al eens op deze webpage gezet.

Facebooktwitterlinkedinmail

Oranjestein (Oranjewoud)


Tuinprieel, Oranjestein (Oranjewoud)  Foto Jan Holwerda

De komende 3 zondagmiddagen, vanaf 1 tot 5 uur, is de buitenplaats Oranjestein te Oranjewoud (bij Heerenveen) nog opengesteld. Een, en misschien wel de Roodbaard tuin. Ik kende het enkel uit de boeken en het stond al een tijd op m’n lijstje.

Het huis staat in de steigers en een bord meldt zondag 1-5 open. Het huis zelf is niet open en de toegang tot het park is in de noord-oost hoek, bij de oranjerie. Een A4-tje met de plattegrond van het park en met vermelding van toponiemen en de prieeltjes krijgt u mee (een stuk geschiedenis op de achterzijde). Volg de route met de witte pijlen,  wijk af en toe even af en loop weer terug om de route weer op te pikken.

Vanuit het jongste deel langzaam naar het oudste deel van het park. Naar en door het golvende Roodbaard, golvend, verticaal en horizontaal, stijgend en dalend, slingerend door open en dicht, over bemosde, doorwortelde paadjes, langs vijvers, van prieel naar prieel, over de stenen brug, langs de menagerie, en in een stralende zon met een heerlijk windje. En dan heb ik nog niet eens alles genoemd.  JH

Dit jaar nog zondagmiddag 12, 19 en 26 augustus.


De Stenen Brug, Oranjestein (Oranjewoud)  Foto Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail

Bomen in Amsterdam

Het Amsterdamse bomenboek, geschreven door Eddie Blankers en Louis Stiller, is een bomen-verhalenboek. Het boek vertelt over de bomen van Amsterdam per regio van Amsterdam: Centrum; Noord; Oost; Zuidoost; Zuid; West. Daarnaast zijn vele kaderteksten door het boek verspreid, zoals bijvoorbeeld Bomen op de grachten; Anna Paulownaboom (en 30 andere boomsoorten); Monumentale bomen; Leonard Springer, Bomen in de oorlog; Engelse landschapsstijl.
En passant komen ook alle Amsterdamse parken met hun bijzondere bomen aan bod.
De taakverdeling tussen de 2 schrijvers was eenvoudig: Blankers (voormalig hoofd van de afdeling Boomwerk van de gemeente Amsterdam) sprak, Stiller schreef.


Plataan Leidse Bosje, omstreeks 1865 geplant, 650 m. omtrek.   Foto Leo Goudzwaard

Hoewel het boek is opgebouwd in delen van Amsterdam, kan men over de bomen per soort ook veel te weten komen via een bomenlijst achterin (Nederlandse namen, gevolgd door Latijnse namen). Deze verwijst naar plaatsen in het boek waar de soort het meest uitgebreid wordt behandeld.
Het boek geeft veel interessante informatie en heel veel fotoxe2x80x99s, maar jammer genoeg is deze niet altijd makkelijk te vinden. Van sommige bomen, zoals die van het nationale symbool van Japan, de Yoshinokers (Prunus yedoensis) zijn de Nederlandse namen nu eenmaal niet algemeen bekend en dan is het moeilijk zoeken, zowel voor de dendroloog als voor de geinteresseerde leek.  CO.

Het Amsterdamse bomenboek / Eddie Blankers en Louis Stiller. Amsterdam / Antwerpen, 2007. 416 pp. ISBN 978 90 450 1517 0. xe2x82xac49,90.
Zie ook www.amsterdamsebomen.nl

Facebooktwitterlinkedinmail