Nieuwe kaart van ‘s-Gravenhage (1838), Noordaa


Detail Nieuwe kaart van ‘s-Gravenhage met de omliggende dorpen en buitenplaatsen (1838), S.W. van der Noordaa

U kent de kaart vast wel: Nieuwe kaart van ‘s-Gravenhage met de omliggende dorpen en buitenplaatsen, van de hand van de landmeter S.W. van der Noordaa, verschenen in 1838/1839. Een bespreking uit De Avondbode van 31 oktober 1839 geeft aan waarom de kaart nu nog steeds ‘pakt’:

‘Bewonderingwaardig zijn de naauwkeurigheid, netheid en duidelijkheid der teekening en bewerking van dezelve. (…) Al verder zijn naauwkeurig aangewezen alle buitenplaatsen, zoodat men niet alleen alle huizen, koepels en andere gebouwen op deze kaart vinden kan, maar zelfs alle vijvers, plantsoenen of gronden van vermaak; inzonderheid zijn met eene ongelooflijke juistheid afgeteekend de aanzienlijke landgoederen onder de gemeenten Wassenaar en Voorschoten, als, om slechts eenigen te noemen: de heerlijkheid Duivenvoorde, bet huis Ter Horst, het huis te Paauw, Raaphorst, Bakkershagen. Rijksdorp en Coxhorn, Groot-Hazebroek, Voorlinden en Blankenburg, Duinzigt, Marlot, en verdere alle overige grootere en kleinere buitenplaatsen, zoodat geene enkele gemist wordt. Niet minder naauwkeurig is de teekening van het ’s Gravenhaagsche Bosch, met al de wandelingen en vijvers en de omliggende huizen en tuinen.’


Nieuwe kaart van ‘s-Gravenhage met de omliggende dorpen en buitenplaatsen (1838), S.W. van der Noordaa.  Groot.

De Haagse beeldbank heeft 6 versies. Onder andere de ruwe ‘basisversie’, een kleurenversie (1838), een aantal ongekleurde versies (1839) en een versie uit 1852, zie Haagse beeldbank. Drie exemplaren heeft het Haags archief op wikimedia gezet, dus lekker groot en te downloaden, zie wikimedia. Direct groot? Klik hier.

Enne die versie uit 1852, daar staat de spoorlijn Amsterdam-Rotterdam op. Deze kwam in delen tot stand: Amsterdam-Haarlem (1839) Haarlem-Leiden (1842), Leiden-Den Haag (1843) en Den Haag-Rotterdam (1847). Of er meer verschillen tussen de versies 1839 en 1852 zijn moet u maar eens nalopen.
Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail