1e Landschapssymposium RUG.

Medewerkers, promovendi en studenten van het Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen voerden in de afgelopen jaren tal van onderzoeksprojecten uit naar de opbouw, ontstaansgeschiedenis en actuele problematiek van landschappen in Nederland en daarbuiten. Ook zijn in samenwerking met andere instellingen diverse meerjarige onderzoeksprojecten en onderzoeksprogramma’s gestart en is een nieuwe interactieve website Landschappen van Noord-Nederland ontwikkeld.

Graag wil het Kenniscentrum Landschap deze nieuwe kennis, projecten en producten met u delen. U bent daarom van harte uitgenodigd om deel te nemen aan het 1e Landschapssymposium dat op donderdag 7 november a.s. in Groningen zal worden gehouden. U krijgt tijdens deze dag een ruime selectie van het nieuwe landschapsonderzoek van het Kenniscentrum Landschap te zien, waarbij zowel studenten, promovendi als medewerkers zullen optreden. Het symposium kent een gevarieerd programma van lezingen, workshops en excursies. In het ochtendprogramma wordt bovendien de nieuwe website Landschappen van Noord-Nederland gepresenteerd. Tijdens de dag is er ook ruime gelegenheid om collega’s van andere onderzoeksinstellingen, overheden, landschaps- en erfgoedorganisaties te ontmoeten.

Het complete program valt hier te lezen.
U kunt zich per mail opgeven via a.j.wolff@rug.nl ; let op, er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar.
Het symposium is inclusief lunch, koffie/thee en borrel. Instellingen en privépersonen € 55,- / studenten € 20,-.
Locatie: Het Kasteel, Melkweg 1, 9718 EP Groningen; www.hetkasteel.com

Mededelingen gedaan op Platform Groen Erfgoed.

Van het interessante Platform Groen Erfgoed over De onderste laag boven, tuinarcheologie gaat ongetwijfeld nog een verslag volgen dat dan hier te vinden zal zijn. Dusse ik ga dat niet schrijven.

Een aantal mededelingen / verwijzingen werd ook nog gedaan, laat ik die via links nog even doorgeven.

Eric Blok
– met een update over de Vakgroep Groen Erfgoed (de notaris heeft feedback op de statuten e.d. gegeven) en een verwijzing naar de website;
– en vermelding van Gartenhistorisches Seminar Gartenkunst und Waldbau: Wald im Park – Parkwald – Waldpark in Bad Muskau, zie ook PDF. In voorgaande jaren zijn er regelmatig groepjes vanuit NL naar deze seminars geweest. Mogelijk rijdt de ‘expres’ dit jaar weer…

Natascha Lensveld
– wees op RCE de Kaart met complex historische buitenplaatsen, zie hier;
Inzoomen, begrenzingen zien, aanklikken van vlak en achterliggende info krijgen…
– en op een PDF over the history of garden history. Dit betreft het artikel The development and present state of garden history van Brent Elliot; download;
– Ik voeg er nog even deze video aan toe: The Royal Horticultural Society’s Lindley Library: Safeguarding Britain’s Horticultural Heritage, klik hier. Een video, meer dan 40 min, waarbij Brent Elliot je mee neemt door de Royal Horticultural Society’s Lindley Library unique collection of manuscripts, scrapbooks, archives of designers, photographs, portraits of gardeners, magazines, nursery catalogues.

Anita Dijkstra
– gaf een korte demo van Wageningen UR GeoPortal: RAF aerial photographs, lees het bericht. De geoportal zelf is hier te vinden (ga door met Discover en view).
Een ieder die met het startmateriaal als vanuit deze pagina te vinden heeft gewerkt, zal beseffen wat een sprong voorwaarts die nieuwe portal is. Download van de luchtfoto in low quality is mogelijk en er is een knop om op Dotka Data een high quality image te kopen.

Kees Beelaerts
– meldde de komst van de website www.tuinarcheologie.nl.

En dan hoop ik dat ik niets en niemand gemist heb, anders graag aanvullen via onderstaande Laat een reactie achter. JH

 

Friesland op de kaart.

Bijna twee weken geleden werd Friesland op de kaart gepresenteerd.  Met behulp van het gedigitaliseerde historische kaartmateriaal van Tresoar is dit nieuwe thema toegevoegd aan FrieslandWonderland. Bij alle, meer dan 400 plaatsen worden fragmenten getoond van vier verschillende historische kaartseries, gevolgd door een beeld van de actuele situatie. Op die manier is zowel een lokale dimensie als een tijd-dimensie toegevoegd. Daarmee is de verbeeldingskracht van het kaartmateriaal verder vergroot. En ruim 270 historische kaarten kunnen, meer of minder transparant, getoond worden in Google Maps en Google Earth. Door met de transparantie te spelen ziet u de oude kaart met er onder meer of minder duidelijk de huidige luchtfoto of landkaart. Zie afbeelding onder met Osinga-state (Langweer).

Eerder was er al Kaartcollectie Tresoar, nog steeds de moeite waard! Met nogmaals  Osinga-state (Langweer).  JH

Inventarisatierapport Vlaskamptuinen in Friesland en Groningen.

Aly van der Mark bracht de afgelopen jaren de vergeten tuinen van Vlaskamp onder de aandacht. Zij vond in de grootboeken van kwekerij Bosgra lijsten met geleverd plantmateriaal door Vlaskamp besteld. Zij spitte de kloeke grootboeken door en kwam tot de slotsom dat Gerrit Vlaskamp meer dan 350 orders heeft geplaatst voor tuinen in Friesland, Groningen en Drenthe. Zij heeft vervolgens adressen bij de leveringen gezocht. In samenwerking met Jan Piet de Boer van Landschapsbeheer Friesland is een selectie gemaakt. De geselecteerde tuinen in Friesland zijn door Stieneke van der Wal en  Anne Wolff geïnventariseerd. Ietse-Jan Stokroos bezocht de Groningse tuinen. Het is geen tuinhistorisch onderzoek maar een inventarisatie op basis van de Bosgralijsten met geleverd materiaal. De inventarisatie leverde veel vragen op, die hopelijk nog eens worden onderzocht. De Bosgralijsten op zich zijn al een onderzoek waard.

Download Vlaskamptuinen in Friesland en Groningen Inventarisatierapport van parken en tuinen van Gerrit Vlaskamp

Stieneke van der Wal en Anne Wolff

Zie ook online kaart en o.a. ook verslag per geïnventariseerde tuin.

Cascade najaarsexcursie 2013.

Hierbij een shotje van een scène van onze gids Lucia A. bij de stapstenen in het park van Rams Woerthe. Het was nogal tricky, iedereen gleed eerst uit over een modderig stukje op de helling en daarna waren de stenen ook wel glad.
We hadden maar sporadisch een zonnestraal, helaas, maar het was toch een mooie en interessante excursiedag. Ook nog een kiek over een van de vijvers.
Elisabeth Stades-Vischer

Christie Weduwer stuurde een link naar een album met al haar foto’s: zie hier.

Veiling van belangwekkend schilderij.


Familieportret Van Mollem-Oosterwijk-Sydervelt op Zijdebalen (Utrecht, 1740), Nicolaas Verkolje.
Bron: commons.wikimedia.org

Soms staat een schilderij gegrift op je netvlies. Bij mij is dat het geval met het familieportret Van Mollem-Oosterwijk-Sydervelt, waarop de lusthof Zijdebalen bij Utrecht op de achtergrond is afgebeeld. Het schilderij is door Nicolaas Verkolje in 1740 gemaakt bij gelegenheid van de 70ste verjaardag van David van Mollem.

Ik associeer het met het begin van mijn belangstelling voor tuinhistorie. Daarna zag ik het op de tentoonstelling Aardse paradijzen in 1996. En ik geloof ook later in Amsterdam en Enschede. Regelmatig wordt het ‘aangehaald’, omdat het zo betekenisvol is. Nog zo’n schilderij is het familieportret van Agneta Block met de ananasplant.

Vanochtend ging mijn hart sneller kloppen toen ik een tip ontving via de mail voor een veiling in Luzern: een portret van David van Mollem [dus zonder familie] door Nicolaas Verkolje uit 1740 komt a.s. zaterdag 21 september onder de hamer; zie katalog, p.11 of online.


David van Mollem op Zijdebalen (Utrecht, 1740), Nicolaas Verkolje.

Als begeleidende informatie ontving ik: Het gaat om het uit de literatuur wel bekende, maar bij mijn weten nooit eerder afgebeelde schilderij waar DvM zittend op een terras is weergegeven, nu eens niet geschematiseerd zoals vaak bij Verkolje, maar oud, gegroefd en met individuele trekken. Op de achtergrond een blik over de Grote Vijver naar het huis Zijdebalen, een samentrekking van De Beijers gezichten 5 en 11 (rechtse gedeelte) uit de catalogus Zijdebalen uit 1981.

Wat zie ik zelf? Inderdaad een wat lossere pose van de geportretteerde. De achtergrond en enkele attributen lijken op die van het familieportret. Mijn oog valt op de vruchtdragende ananasplant. Dat is écht de eyecatcher van het schilderij! Ik verbaas mij erover dat het op hout is geschilderd en de afsnijding roept vragen op. Maar wat een interessant portret!

Wat zou het mooi zijn als een Nederlands museum het schilderij – dat ook of juist betekenis heeft in de Nederlandse tuinhistorie – zou kopen. Bijvoorbeeld het Centraal Museum in Utrecht of het Rijksmuseum Twente (met Verkolje-collectie).

Conservatoren met volle depots en weinig middelen moeten snel van het belang overtuigd worden. Maar hoe?

Karen Veenland-Heineman

 

Tuinarcheologie; de onderste laag boven.

Thema en programma voor het komende Platform Groen Erfgoed zijn bekend.

“Tuinarcheologie; de onderste laag boven”
woensdag 2 oktober 2013, 13.30 tot 17.00 uur
Kinderdijkzaal van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Smallepad 5 in Amersfoort
Aanmelden via groenplatform@cultureelerfgoed.nl.

Van tuinarcheologie zeggen zowel archeologen als tuinhistorici dat die kennis aan de rand van hun expertise ligt. De tuinarcheoloog bestaat in Nederland (nog) niet.
De programmacommissie pakt de handschoen, opgegooid door onze platformleden, op om te verkennen welke mogelijkheden het onderzoeksveld biedt.
We horen vaak dat de discipline in Engeland verder ontwikkeld is; is dat ook zo, en wat kunnen we ervan leren? Welk onderzoek is er in Nederland uitgevoerd? Welke expertise moet je bij elkaar brengen om de resultaten goed te interpreteren? En waar kunnen we de gegevens vervolgens opslaan?

Vanaf 13.00 uur: Inloop met koffie en thee
13.30 uur: Welkom
13.35 ‘Tuinarcheologie in Engeland’ door Jan Woudstra
dr. Jan Woudstra is lector aan universiteit van Sheffield, tuinhistoricus en landschapsarchitect. Jan Woudstra geeft in zijn lezing een overzicht van de ontwikkelingen in het tuinarcheologisch onderzoek in Engeland.
14.20 ‘Archeobotanie en (post)middeleeuwse tuincultuur’ door Henk van Haaster
dr. Henk van Haaster is archeobotanicus en palynoloog. Hij onderzoekt plantenresten uit archeologische opgravingen en natuurlijke afzettingen zoals veen en bodems. In zijn lezing laat hij zien wat de mogelijkheden zijn van archeobotanisch en palynologisch onderzoek naar oude tuinen. Henk werkt bij het onderzoeksbureau BIAX Consult.
14.50 speakerscorner
15.00 pauze
15.20 ‘Tuinarcheologie in Nederland’ door Jan van Doesburg
drs. Jan van Doesburg is senior onderzoeker middeleeuwen en vroegmoderne tijd bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Hij geeft een kort overzicht van Nederlandse opgravingsprojecten en gaat in op de ontsluiting van gegevens.
15.50 ‘Zorgwijk, proefsleuven over een verdwenen borg’ door Froukje Veenman
dr. Froukje Veenman is archeoloog bij de gemeente Groningen. Zij laat zien hoe zij in 2012 met behulp van studenten van de RuG de aanleg rond een verdwenen Groninger borg onderzocht.
16.20 Discussie
16.40 Afsluiting, aansluitend gelegenheid voor ontmoeting en discussie met een drankje.

(de foto laat zien hoe na een periode van droogte onderliggende structuren ‘naar boven’ kunnen komen, voormalige parterre van Gawthorpe Hall UK, met dank aan Henk vdE).