Vlaskamptuinen langs de ‘Villa-laan’ te Mantgum  Bron: www.nicokloppenborg.nl

Vlaskamp Tuindag in Mantgum
zondag 24 augustus 2014 van 10.30 tot 17.00 uur

De negentiende-eeuwse tuinontwerper Gerrit Vlaskamp is op dit moment ”hot”. Dit jaar zijn er maar liefst twee exposities rondom het werk van de tuinontwerper. In het Fries Museum in Leeuwarden een overzichtstentoonstelling “de vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp” en in It Tsiispakhús in Wommels “Gerrit Vlaskamp in Littenseradiel”. Naast deze twee tentoonstellingen is er een boek verschenen over zijn werk, uitgegeven door Afûk. Om de sfeer van de tuinen van Vlaskamp te proeven en werkelijk te ervaren moet u echter in Mantgum zijn. In dit prachtige dorp is een groot aantal tuinen van deze herontdekte ontwerper bewaard gebleven. Langs de Seerp van Galemawei rijgen de groene juweeltjes zich als parels aan een snoer.
De Vlaskamp tuindag staat geheel in het teken van het negentiende-eeuwse tuinieren. Er zijn rondwandelingen langs de tuinen, kwekers met bijzondere plantencollecties en lezingen door experts.

Seerp van Galemawei 15 te Mantgum, toen (boven) en nu (onder). Bron: www.gerrit-vlaskamp.nl

Kaart uit de periode 1654-1692 naast het erop geïnspireerde schilderij
Bron:  twitter.com/kasteeltwickel

Eigentijdse schilderijen (2014) geïnspireerd op historische tuinontwerpen en kaarten (1685-1999). 18 juni tot 28 september, woensdag t/m zondag van 10.00 tot 17.00 uur.

Aan tien regionaal verbonden kunstenaars is gevraagd om ‘met andere ogen’ naar de rijke collectie historische kaarten en tuinontwerpen van Twickel te kijken en hun verbeelding op doek vast te leggen. De moderne interpretaties worden naast de historische tuinkaarten geëxposeerd. Het resultaat is een voor ieder inspirerend en verrassend spel van lijnen, kleuren en beweging.
Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus die in de Landgoedwinkel en in de Oranjerie te koop is.

Zie twickel.nl

Tentoonstelling ‘Met andere ogen’ in Oranjerie van Twickel  Foto: Petra Boonstra.

De boomgaard (boven) en noordelijke singel (onder, niet uitgevoerd)
van Stania State (Oenkerk), Gerrit Vlaskamp. Bron: noordpeil.nl

Iedereen kent het wel, een onderzoek is nog maar net afgerond, de publicatie is net uit, en nieuwe vondsten duiken op. Dat is ook een van de beoogde effecten van publicaties, meer losmaken. En dat is ook het mooie van dit vakgebied, iedere keer duikt toch weer iets op. Heerlijk.
Zo ook bij Gerrit Vlaskamp. Het boek De vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp is nog niet eens zo lang uit, en nieuwe vondsten worden gedaan.

Uit de administratie van boomkwekerij Bosgra was al bekend dat Gerrit Vlaskamp aan het eind van de negentiende eeuw in het park van Stania State werkzaam is geweest. Els van der Laan en Willemieke Ottens, bezig met een onderzoek naar Stania State, vonden in het depot van het Fries Museum vier tekeningen, die pasten bij de plantlijsten (ze waren onder de naam van een andere state geregistreerd). Tot nu toe waren 9 bewaarde ontwerpen van Vlaskamp bekend, nu zijn er 4 bijgekomen. Deze tekeningen zijn direct toegevoegd aan de expositie ‘De vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp’.
Zie deze PDF met de 4 opgedoken tekeningen en een plattegrond waarop de locaties van 2 van de ontwerpen staan aangegeven.
JH

Uitsnede Gezicht op paleis Vrijburg, ca. 1636-1644 (1645-1647), Jan van Brosterhuyzen, Salomon Savery, Johannes Willemszoon Blaeu  Bron: www.rijksmuseum.nl

De meesten zullen bij de titel denken aan onze jongens die nu in Brazilië gaan voetballen. Een van de speelsteden van het WK 2014 is Recife. Een stad met een Nederlandse achtergrond.

In juni 1636 werd Graaf Johan Maurits van Nassau-Siegen (neef van Stadhouder Frederik Hendrik)  benoemd tot gouverneur van Nieuw-Holland. Johan Maurits liet op de landengte van Recife Mauritsstad naar ontwerp van Simon Stevin bouwen. Ook twee paleizen werden in zijn opdracht gebouwd: Vrijburg, mogelijk naar ontwerp van Pieter Post, en Boa Vista. De linker toren van Vrijburg werd bekroond door een vuurtoren, de rechter was als observatorium ter bestudering van de sterrenhemel ingericht.

De gehele kaart van Vrijburg met de tuinen is hier te zien, er is in te zoomen: www.atlasofmutualheritage.nl
Jan Holwerda

Uitsnede Plattegrond van de tuinen bij paleis Vrijburg (1647). Georg Marcgraf.  Bron: www.atlasofmutualheritage.nl

Willem op het dak van Het Loo, met de invulling naar de meest recente inzichten (links) naast de invulling naar de inzichten en keuzes van 30, 35 jaar geleden (rechts). Bron: www.destentor.nl

Uitsnede Het Loo van Agtere “Door mij Christiaan Pieter van Staden”

In november 2013 startte men de renovatie van het westelijke deel van de Benedentuin (tijdschrift De Tuin in vier seizoenen spreekt over ‘De renovatie gerenoveerd’). Deze is nu gereed. Even terugkijken aan de hand van een aantal foto’s die van twitteraccount van Het Loo afkomstig zijn, en historisch materiaal. Net als eerder bij de Koninginnetuin, zie 29 nov 2013.

Al vaker de tuinen van Het Loo bezocht? Deze zomer moét je eigenlijk opnieuw een bezoek afleggen. Een jaar lang is de invulling naar de meest recente inzichten naast de invulling naar de inzichten en keuzes van 30, 35 jaar geleden te zien. Gaat dat zien, gaat dat zien (voorgaande jaren kon je op woensdagen in juli het dak op… Nu vinden er reparaties plaats, houdt de Het Loo website in de gaten)
Jan Holwerda

Slingertuin Boerderij Hermans Dijkstra (Midwolda)  Foto: Jan Holwerda

Tweehonderdvijftig jaar tuinlieden, boomkwekers, boomverzorgers, tuin- en
landschapsarchitecten. Tweehonderdvijftig jaar Copijn. Tweehonderdvijftig jaar een keur
aan parken en tuinen door heel Nederland. Graag nodigen wij u bij deze uit om de
noordelijke werkzaamheden van de tuinfamilie Copijn te bekijken. Tuinen en tuinparken van
verschillende grootte worden bezocht, alle hebben een andere Copijngeschiedenis en
Copijnachtergrond. Aan bod komen de tuin van het Nijsinghhuis (Museum de Buitenplaats)
in Eelde en de herstelde slingertuin Hermans Dijkstra in Midwolda. We wandelen door het
door Copijn Utrecht gerestaureerde Noorderplantsoen in Groningen om te eindigen in de
binnen- en daktuinen van de Gasunie. Het zijn stuk voor stuk bijzondere locaties, elk met
een eigen verhaal.
De rode draad in het verhaal is J’ørn Copijn, geen tweehonderdvijftig jaar maar veertig jaar
ervaring in het groen. J’ørn Copijn leidt ons rond door de provincie Groningen en vertelt zijn
verhaal over hoe Copijn betrokken was bij de verschillende projecten. Bent u benieuwd naar de noordelijke Copijntuinen- en parken? Dan kunt u zich opgeven voor de excursie.
U bent van harte welkom!

Voor vragen en opgave: info@hetnoordererf.nl. U kunt zich opgeven tot 17 juni 2014. Na
uw opgave ontvangt u nadere informatie over het programma en de betalingswijze. Let op,
er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar!

Datum: vrijdag 27 juni 2014
Start- en eindpunt:  Hoofdstation Groningen
Tijden:     10.00-17.00 uur
Kosten:    € 63,50 per persoon. De busexcursie is inclusief koffie, thee, lunch en excursiegids met  informatie over de route en de te bezoeken tuinen en parken.

Cascade bulletin 2014-1 is op en bij deze en gene al in de bus.

Hoofdmoot van dit nummer is de langere bijdrage van Patricia Debie over de tuinarchitect H.F. Hartogh Heys van Zouteveen. Patricia won met haar onderzoek naar deze tuinarchitect in 2012 de Carla Oldenburger-Ebbers Penning.
Jan Holwerda brengt twee onbekende 19de eeuwse publicaties met betrekking tot het aanleggen van tuinen en buitenhuizen naar voren, helaas verschenen ze niet.
En tot slot bespreekt Christian Bertram een ‘nieuw’ gevonden tekening van Beeckestijn, uit 1742.

De Bibliotheek René Pechère, een documentatiecentrum met internationale vermaardheid op het vlak van tuinkunst en landschapsarchitectuur, looft dit jaar de Literaire René Pechère Prijs 2013 uit. Met deze tweejaarlijkse prijs, die in 2011 in het leven geroepen is, wil de instelling de belangrijke wetenschappelijke, literaire boekuitgaven met als thema de tuinkunst en/of de landschapsarchitectuur in de kijker plaatsen en onder de aandacht van een ruim publiek brengen. De winnaar van de Literaire René Pechère Prijs 2011 was Gerrie Andela met J.T.P. Bijhouwer. Grensverleggend landschapsarchitect.

Een leescomité samengesteld uit leden van de jury stelde in samenwerking met een gespecialiseerde boekhandelaar een exhaustieve lijst van in het Nederlands geschreven boeken over tuinkunst en landschapsarchitectuur samen, drieëntwintig werken die beantwoordden aan de criteria vastgesteld in het reglement en verschenen tussen 15 juli 2011 en 13 oktober 2013. Vijf geselecteerde boeken zijn ter beoordeling toevertrouwd aan  een jury van experten, bestaande uit kunst- en tuinhistorici, landschapsarchitecten, vakmensen uit de uitgeverij en de creatieve sector en gespecialiseerde journalisten) die samen hun passie voor tuinkunst en landschapsarchitectuur delen.

De vijf genomineerden zijn:
De Noodzaak van ontwerpen  (Johan Vlug, Adrian Noortman, Rob Aben, Ben ter Mull en Mark Hendriks)
Roodbaards Rijkdom (Els van der Laan en Willemieke Ottens)
De Nederlandse Landschapsstijl in de 18e eeuw (Heimerick Tromp)
Levend Landschap  (Hans Teerds en Johan van der Zwart)
Metropolitane landschapsarchitectuur (Clemens Steenbergen en Wouter Reh)

De Literaire René Pechère Prijs 2013 wordt op zaterdag 14 juni uitgereikt, tijdens de Tuindagen op kasteel Hex (Heers BE).

Een jaar geleden was er het bericht dat TuinPad terug was, het overzicht van tuinhistorische literatuur betrekking hebbend op NL. In de Groenekennis database; zie hier. Toch weer even aan deze database herinneren. Want deze wordt bijgehouden. Dus meer dan de moeite waard om af en toe te raadplegen wat er recent zoal is verschenen (en al helemaal in kader van welk onderzoek dan ook). Zie Groenekennis database.
Hiernaast is er natuurlijk nog de TUiN database en ook de Library Catalogue.

Ruine bij Huys ten Donck, schildering achter glas (ca. 1781), Jonas Zeuner
Bron: www.historicalgardensblog.com

Velen (iedereen?) kent de ruïne bij Huys ten Donck. De folly mag overbekend zijn, bouwjaar en ontwerper/bouwer zijn dat niet. Of waren moeten we zeggen, want onze Henk (mooie vondsten maakt vrinden) vond door naarstig archiefspeurwerk jaartal en namen achter het tuinsieraad.

Een ongedateerde rekening vermeldt werkzaamheden door Giudici aan het ontwerpen en bouwen van het tuingebouwtje:
Eene plan Teekening gemaekt voor Eene Ruine op Zijn Edele buiten Plaets Tendonk, en verdere ordonnantie op de plaats selve om te laeten Executeeren

En een tweede wel gedateerde rekening betreffende stucwerkzaamheden verricht in 1777 en 1778 door de firma P. Castoldi en J. Giudici Comp vermeldt:
do [= ’23 augusti 1777′ -HvdE] op den donck gewerk aan de gabinet genaam Rouina en vaas in de Bufet

Giudici is de na 1777 bekend geworden architect Carlo Giovanni Francesco Giudici (1746-1819). Castoldi zal de stucwerker Pietro Castoldi (1739-1794) zijn, als stucwerker reeds bekend door stucwerk in Huys ten Donck.

Het hele verhaal van Henk van der Eijk, met foto’s van de bronnen, is na te lezen op zijn weblog, zie hier.