Tuinboeken van Hendrik Brantsen (1739-1823) van Lichtenbeek (Arnhem)

Het moge duidelijk zijn dat die oude gedigitaliseerde kranten een heerlijke bron zijn (sorry, misschien al te vaak gezegd). Krantenadvertenties betreffende veilingen van buitenplaatsen zijn zo een voorbeeld. Zo vind je advertenties die details betreffende buitenplaatsen geven, maar ook namen van overleden eigenaren, veilingdata en notarisnamen. Kijk en dan kun je wat gemakkelijker ‘doorschakelen’ naar Notariële Archieven, in dit geval die van het Gelders Archief. En dan vind je vaak wat meer of veel tot heel veel meer. Akten betreffende veilingen en verkoopingen van roerende en onroerende goederen.
Soms een testament, een boedelinventaris of een katalogus van boeken (t.b.v. verkoop) met goed 1000 boektitels naast een stel pakketten, kaarten manuscripten, rariteiten en boekenkasten. Met daarnaast ook nog eens een registratie van (boek)kopers en betaalde prijzen, maar ook de ‘onderliggende’ (boedel)inventarisatie met taxatie is bewaard gebleven. De laatste heeft volgens mij meer titels dan de katalogus, en in ieder geval een vaak uitgebreidere beschrijving. Het betrof overigens het bezit van Hendrik Brantsen (1739-1823), eigenaar van Lichtenbeek bij Arnhem.

Uit de lange lijsten heb ik deze titels van tuinboeken (oké, met een enkele toevoeging) opgepikt, u herkent snel genoeg welke werken het betreft:
Knoop over vruchten en gewasschen met gekleurde platen
Aanmerkingen over landhuizen en lusthoven met platen 1737
Ideen, magazin für Liebhaber von Gärten 3e heft
Wandelingen in de ommestreken der stad Arnhem 1820
Martinet kachegismus der natuur, vier deelen, met platen 1778
Kops, magazijn van Vaderlandschen landbouw zes deelen Haarlem 1804-1814 & andere landbouwkundige werken van Kops
Uilkens, landbouwkundige almanak, over 1809 en 1811
Le gentilhomme Cultivateur, seize tomes, Paris 1761
Burger – Boer – of Land-Edelman, eerste en derde deel, Amsterdam 1761
Chomel, huishoudkundig handboek, vier deelen met gekleurde platen compleet Amsterdam 1800
Van Oosten, Nederlandsche bloemhof, aldaar 1700
Almanack der Hoveniers, Amsterdam 1772
Gentman, tuin-catechismus, Utrecht 1783
Hoveniers zakboekje, Leijden 1794
Loosjes, het Hout of Boschgedachten, met platen 1793
Topografische kaart van de omstreken van Arnhem, door Dibbets 1821
Kaart van Beekhuizen, door Willemsen

Jan Holwerda

Pagina met bovenaan enkele van de tuinboeken, uit de Notariële Archieven van het Gelders Archief.
Foto’s: Jan Holwerda

Facebooktwitterlinkedinmail

Praatje-plaatje

De opgevoerde Cascade berichten gaan vrijwel altijd gepaard met een of meer afbeeldingen, onder het motto praatje met een plaatje. Via google kun ook alleen alle plaatjes zien, gewoon voor het lekkere of nog eens willekeurig naar oude berichten te gaan: klik op Cascade afbeeldingen. Helemaal onderaan de nieuwe pagina op Meer resultaten klikken. (en voor de enkele digibeet, plaatje aanklikken, knop Pagina bezoeken aanklikken, brengt je naar bijbehorend bericht)

Facebooktwitterlinkedinmail

Olterterp (Beetsterzwaag) revisited


De uitgebaggerde Kleine Vijver in het overpark Olterterp.

In 2009 bezochten we Olterterp, zie weblog 11 dec 2009. Vorige week sprak ik Gerald Kragt (die ons in 2009 begeleidde), was ik in de buurt en heb ik het eerste deel van het terrein opnieuw bezocht.
In 2011 stond de nieuwe aanplant langs de Slotlaan al in het gelid, zie ook de foto’s in de weblog van 6 jan 2014.


De stobben van een aantal van de 12 Apostelen.

Sindsdien is de in dit deel van het terrein liggende Kleine Vijver uitgebaggerd; prachtige oeverlijnen slingeren door het bos. En dan is er nog de 12 Apostelengroep. Of eigenlijk was, want storm(en) hadden nog een aantal van de in 2009 resterende Apostelen geveld. En nu is het restant en ruimte er omheen opgeschoond en zal een nieuwe groep op de nu open plaats verrijzen. Om een evenwichtige groei van de 12 Apostelen te bewerkstelligen zal de groei door snoei begeleid worden.
Jan Holwerda


De opgeschoonde ruimte waar een nieuwe 12 Apostelen zal verrijzen.
Foto’s: Jan Holwerda


Toekomstbeeld: de 12 Apostelen op een in 1908 verzonden kaart.
Bron: Fries Fotoarchief

Facebooktwitterlinkedinmail

Jubileumbijeenkomst NKS 70 jaar, 28 nov

INGEZONDEN

De maatschappelijke rol van erfgoed en het belang van kennis
Zaterdag 28 november 2015, 13:30 uur, Paushuize Utrecht
Tevens wordt deze middag het NKS jubileumboek: Woontorens in Nederland gepresenteerd, gebaseerd op het promotieonderzoek van dr. ir. Taco Hermans en onder redactie van dr. Fred Vogelzang.

Voorprogramma
13:30 – 14:30 Rondleiding Paushuize door Carel Huydecoper, conservator Paushuize (deelname vooraf opgeven)
14:30 – 15:00 Ontvangst met thee en koffie

Programma
15:00 – 15:10
Welkom – Dagvoorzitter drs. ir. Heidi van Limburg Stirum, directeur NKS Kenniscentrum voor Kasteel en Buitenplaats
Inleiding – drs. Chris Kalden, voorzitter bestuur NKS Kenniscentrum voor Kasteel en Buitenplaats
15:10 – 16:10
dr. Fred Vogelzang, Terugblik en Toekomstperspectief 70 jaar NKS
prof. dr. Marlite Halbertsma, De maatschappelijk rol van erfgoed
drs. Martijn van de Kaai, Waarde en waarheid van digitale toegankelijkheid
16:10 – 16:30
Boekpresentatie: Korte inleiding over het boek door dr. Taco Hermans en uitreiking van het eerste exemplaar aan gedeputeerde cultuur en erfgoed provincie Utrecht: Mariëtte Pennarts-Pouw
16:30 – 17:30
Afsluiting met een hapje en drankje

Vanwege de beperkte ruimte verzoeken we u uiterlijk 21 november te laten weten of u aanwezig kunt zijn door een e-mail te sturen naar info@kastelen.nl. Na aanmelding ontvangt u een bevestiging.
Voor meer, zie hier.

Facebooktwitterlinkedinmail

Conferentie Geometrisierte Landschaften & Gärten / Geometrized Landscapes & Gardens

INGEZONDEN
Conferentie Geometrisierte Landschaften – Raumkonstruktion und Selbstentwurf der Niederlande im Garten im 17. Jahrhundert / Geometrized Landscapes – Construction of Space and Self-Design in 17th Century Dutch Gardens
20 en 21 november 2015, Schloss Benrath (DE).

Locatie Schloss Benrath
Benrather Schlossallee 100
40597 Düsseldorf (DE)
Deelname is gratis door bekostiging door Thyssen-Stiftung. Vooraf aanmelden is niet nodig, er is meer dan genoeg ruimte in Schloss Benrath (aldus organisatie).

Programma
20 November
14.00 Begrüßung
Prof. Dr. Stefan Schweizer, Stiftung Schloss und Park Benrath
Prof. Dr. Timo Skrandis, Institut für Kunstgeschichte, Heinrich-Heine-Universität
14.20 Einführung

Sektion I: Formen und Technologien der Gestaltung und Nutzung von Natur
14.45 Patricia Debie (Renswoude), The tree-lined avenues at Palace Het Loo, a beautiful example of the classic Dutch (landscape) architecture tradition
15.30 André Bischoff (Berlin), Figur und Feld. Verzahnungen und Überlagerungen in städtischen, gärtnerischen und landschaftlichen Räumen
16.15 Kaffeepause
16.45 Martin van den Broeke (Groningen), Geometrical parks of country houses in Zeeland 1670-1700: taste, power and economics
17.30 Saskia Beranek (Pittsburgh), The Hollandse Tuin at Huis ten Bosch: Amalia van Solms and Strategies of Living Memory
19.00 Gemeinsames Abendessen

21 November
Sektion II: Instrumentarien der bildlichen Inszenierung von Garten und Landschaft
10.00 Christof Baier (Düsseldorf), castrametatio batavorum & hortus batavus. Der Lustgarten des Statthalters Friedrich Heinrich von Oranien in Honselaarsdijk als Sublimierungsform der Militärräume der Oranischen Heeresreform
10.45 Fabio Colonnese (Rom), The labyrinth as an architectural mediator. Vredeman de Vries and the geometric garden in the Netherlands
11.30 Mittagspause
13.00 Christian Drobe (Halle), Historisierter Raum und utopische Gegenwelt? Jacques Callots „Belagerung von Breda“ und Romeyn de Hooghes Vogelschauen von Enghien
13.45 Miriam Volmert (Zürich), Umgrenzte Blicke. Politische und ästhetische Ordnungsdimensionen von Garten und Landschaft in der holländischen Druckgrafik des frühen 17. Jahrhunderts
14.30 Kaffeepause
15.15 Doris Gerstl (Regensburg), Dramatisierte Gartenräume im Film: Peter Greenaways „The Draughtsman’s Contract“ und die Tradition der Gartenansicht
16.00 Abschlussdiskussion

Zie ook de flyer Geometrisierte Landschaften / Geometrized Landscapes.

Facebooktwitterlinkedinmail

Symposium Cementrustiek, 28 nov 2015


Kunstrotsen in het Julianapark (Utrecht).  Bron: donderberggroep.nl

Symposium Cementrustiek, 28 november 2015
Locatie: Kasteel Doorwerth, Fonteinallee 2b, 6865 ND Doorwerth

Op zaterdag 28 november 2015 houdt de DonderbergGroep haar tweede symposium, ditmaal over cementrustiek in al haar vormen, met de nadruk op Nederland en België. Een flink aantal sprekers zal presentaties houden over de verschillende aspecten van de cementrustiek, geschiedenis, ateliers, restauratie, alsmede een tweetal casussen. Ook Cascade donateurs zijn welkom (na aanmelding en betaling). De kosten bedragen 10 euro, inclusief thee/koffie bij aankomst en in de pauze (exclusief lunch). Te verrekenen bij aankomst. Aanmelden graag op het volgende adres: excursies@donderberggroep.nl.

Programma
11.00 ontvangst met thee/koffie
11.15 Wim Meulenkamp, Cementrustiek: een negentiende-eeuwse stijl en bouwwijze (inleiding op het fenomeen)
11.35 Casus: Ciska van der Genugten, Cementrustiek op het landgoed Duno
11.50 Eric Blok, Moerkoert en zijn ontwerpen
12.20 Lunch in Kasteelcafé De Zalmen, Fonteinallee2a, in de voorburcht, zeer nabij de zaal waar het symposium wordt gehouden
13.40 Jan Holwerda, Varia I (afbeeldingen bij cementrustiek in Nederland)
14.00 Glenn Geerarts, Gewijde geschiedenis in beton: het Mariapark in Averbode (BE)
14.30 Casus: Lenneke Berkhout, De rotspartij in het Julianapark, Utrecht
14.50 Pauze
15.10 Anton Nuijten, Varia II (afbeeldingen bij cementrustiek in België en Frankrijk)
15.25 Michiel van Hunen (RCE), Mogelijkheden en ervaringen restauratie cementrustiek
15.55 Sluiting.

Napraten eventueel in het café De Zalmen.
Zie ook hier.

Facebooktwitterlinkedinmail

Uitnodiging Platform Kastelen en Buitenplaatsen, 20 nov 2015

INGEZONDEN
Platform Kastelen en Buitenplaatsen. Het Landgoed en de Provincie
vrijdag 20 november 2015, 13.00 uur -16.30 uur
Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE), Smallepad 5, Amersfoort

De afgelopen jaren is er veel veranderd in de onderlinge verhoudingen tussen rijksoverheid, provincie en gemeente, ook op het vlak van erfgoedbeleid. Hoog tijd een balans op te maken en daarbij speciaal de (toekomstige) rol en positie van de provincie tegen het licht te houden. Vier sprekers geven hierop ieder vanuit eigen ervaringen hun visie. Ter inleiding wordt een recente inventarisatie van het beleid van de 12 provincies over kastelen en buitenplaatsen gepresenteerd.

Programma
13.00 Inloop
13.30 Opening, door Prof. dr. Yme Kuiper (platform-voorzitter; RU Groningen/ Kenniscentrum Landschap)
13.40 Recent beleid van de provincies, door drs. R. Berends , historicus
14.00 Decentralisatie: winst of verlies?, door drs. Ch.J. Kalden, oud-directeur Staatsbosbeheer
14.30 De relatie tussen natuur en erfgoed: spanning of spannend?, Dr. ir H. Bartelink, directeur LandschappenNL
15.00 Theepauze
15.30 Behoud en ontwikkeling van familielandgoederen, door ir. A. Schimmelpenninck, rentmeester Twickel
16.00 Landgoederen – vloek of zegen?, door Prof. dr. M. Fennema, emeritus hoogleraar politicologie, Universiteit van Amsterdam
16.30 Discussie
16.50 Speakerscorner
17.00 Sluiting en drankje

Toegang het platform is gratis. U dient zich echter wel aan te melden via dit formulier.
Voor meer details, zie hier.

Facebooktwitterlinkedinmail

Bloemmarkt, begin 19e eeuw


Vue du Marché aux fleurs & d’une partie du Palais Royal à Amsterdam, tekening Cornelis de Kruyff / prent Frederik Christiaan Bierweiler, circa 1824-1826. Bron Rijksmuseum Amsterdam

Eigenlijk een stukje dat je in het voorjaar moet plaatsen, afbeeldingen van een bloemmarkt.
Als je zoekt in die oude gedigitaliseerde kranten kom je heel vaak begin 19de-eeuwse (en oudere) advertenties met ‘de markt’ tegen, met verkoop van bomen, bloemen, bollen e.d. Als een van de wegen van kweker naar koper. Dit ondervond ik ook bij bijvoorbeeld Bolleurs (Cascade bulletin 2011 nr 1). Destijds had ik niet gezocht naar afbeeldingen van dat soort markten, nu kwam ik er toevallig een tegen (hierboven). En als je dan iets langer zoekt, dan is er veel meer te vinden. Ter illustratie de twee van de Bloemmarkt aan de Nieuwezijds Voorburgwal te Amsterdam, met het Koninklijk Paleis in de achtergrond. Bekijk ze vooral ook groot, met inzoomen; hier en hier.
Jan Holwerda


De Bloemmarkt te Amsterdam (1795-1813), tekening Jacob Cats / prent Joannes Pieter Visser Bender. Bron Rijksmuseum Amsterdam

Facebooktwitterlinkedinmail

Fundering hekbalusters Mantgum


Hekwerk in Mantgum.

In de voortuin van een middenganghuis binnen het beschermde dorpsgezicht van Mantgum (Frl.) staat een ijzeren hekwerk. De gietijzeren detaillering is ongetwijfeld afkomstig van de Leeuwarder firma Mohrmann. Door ophoging van de private tuin aan de ene zijde, maar vooral door verhoging van het straatprofiel aan de openbare zijde is het hekwerk gedeeltelijk verzonken in het perceel. Het hekwerk is uitgegraven om te zien op welke wijze de balusters waren gefundeerd. Er bleek geen fundering meer aanwezig, maar aan de sporen kon wel worden vastgesteld dat de gietijzeren balusters een keep hadden waardoor een dwarshout kon worden gestoken om het enige (aanvangs-)stabiliteit te geven. Er kon niet worden aangetoond of de gedeeltelijk holle balusters als een muts over een paal waren geschoven. De balusters werden afgeschoord met een gesmede ijzeren stang. De voet ervan was uitgesmeed en voorzien van drie ogen om het met nagels aan een paaltje te bevestigen. Hout, voor zover toegepast, is overal verdwenen. Bij het herstel van het hekwerk wordt gestreefd naar het reconstruerend herstel van de oorspronkelijke fundering. Heeft iemand ervaring kennis of de aannames voor het herstel (baluster als paalmuts, keephout, stabilisatiepaal onder de schoor) correct zijn?

Dolf van Weezel Errens
d.vanweezelerrens@fryslan.frl

Facebooktwitterlinkedinmail