Het omgevallen beeld (1942), Carel Willink  Bron: Kasteel Heeswijk.

Kasteel Heeswijk toont van 16 augustus tot 25 november schilderijen van Carel Willink en ontwerpen van Lodewijk Copijn voor de tuin van Kasteel Heeswijk. Willink en Copijn waren tijdgenoten die ieder op hun eigen wijze invulling gaven aan een verloren verleden. Naast de Willink schilderijen wordt foto- en studiemateriaal getoond dat de bezoeker een kijkje geeft in het brein en de wereld van de kunstenaar. Ook de onlangs gerestaureerde Copijntuin maakt deel uit van de tentoonstelling.

Willink schilderde vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw parkgezichten met duidelijk door de tijd getekende beelden die verwijzen naar een wereld die voorgoed was verdwenen. Sommige van deze schilderijen ademen een sfeer van verlatenheid en dreiging. Willink creëerde hiermee een heel eigen beeldtaal, die tegelijk aansloot bij een artistieke stroming in binnen- en buitenland, die breder was dan alleen de schilderkunst. Schrijvers en componisten schiepen verwante werelden en, zoals Kasteel Heeswijk nu laat zien, ook tuinontwerpers bewogen zich in dezelfde artistieke context.

Ontwerp Oud Hollandse Tuin (1939), L.W. Copijn  Bron: TUiN WUR Speciale Collecties

Eveneens in de jaren dertig van de vorige eeuw liet de laatste baron van den Bogaerde van Terbrugge door Lodewijk Copijn een tuin aanleggen bij zijn kasteel. Het ontwerp combineert kenmerken van oude formele tuinkunst met de toen uiterst moderne cottagetuin. De verwijzing naar formele paleis- en kasteeltuinen werd nog eens onderstreept door de opname van classicistische beelden uit de legendarische verzameling van Van den Bogaerde. Ook deze beelden zijn door de tijd getekend. De verzameling was aan het begin van de twintigste eeuw grotendeels verkocht. Wat restte werd opgenomen in de tuin. Het kasteel zelf mocht krachtens het testament van de oudoom van de baron niet worden bewoond. Ook hier was dus sprake van een voorgoed voorbije wereld.

Zie ook www.kasteelheeswijk.nl.
Zie ook Mariëtte Kamphuis, Er was eens… (Kasteel Heeswijk), Cascade bulletin voor tuinhistorie 14 (2005), 1, p. 13-28 (klik hier voor PDF).  JH

Vluchtoord Nunspeet, Een der tuintjes voor de slaapbarakken.
Bron: Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe

Oude ansichtkaarten, een mooie historische bron. Soms grandeur uitstralend, soms pure armoede, vaak stereotiep, dan weer verrassend. Digitaal bladerend bij een ansichtkaartenverkoper stootte ik op een ansicht met bovenstaande afbeelding. M’n oog werd direct getrokken door de mozaïekperken, toen het doordrong de vreemde achtergrond en vervolgens het opschrift Vluchtoord Nunspeet, Een der tuintjes voor de slaapbarakken. Dat vraagt natuurlijk om even verder zoeken. Lang leve Google:
– in de Eerste Wereldoorlog is er in Nunspeet een opvangkamp geweest voor Belgische vluchtelingen: ‘4 dorpen’ op 15 hectare met 70 barakken en op het hoogtepunt 6.529 bewoners (wikipedia);
– de Belgen onderhielden contact met het thuisfront via brieven en vooral prentbriefkaarten of ansichten. Hiervoor gebruikten ze kaarten met foto’s van het leven in de interneringsdepots en vluchtoorden (Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe).

De tweede bron, dat Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe, heeft in zijn beeldbank ook bovenstaande ansicht en nog een tweede van het Vluchtoord met de mozaïekperken (zie onder).  JH

Vluchtoord Nunspeet, Een der tuintjes voor de slaapbarakken.
Bron: Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe

Tuinen van Marxveld. Foto: Martijn Kivit ©

De Cascade donateurs hebben een mail ontvangen (of brief indien geen mailadres bekend) met de details betreffende de Cascade Najaarsexcursie 2013. In het kader van het lustrumthema OPENBAAR GROEN brengt het program achtereenvolgens:
. huis (architect A.L. van Gendt) en park Rams Woerthe (Hendrik Copijn) (Steenwijk);
. het dorp Nagele (architectencollectieven ‘De 8’ en ‘Opbouw’) en de begraafplaats (Mien Ruys);
. Schokland;
. de tuinen van Marxveld (Vollenhove) en
. park Oldruitenborgh (Vollenhove).

Zie ook het aanmeldingsformulier (met programma en andere details) en het document bij uw mail. Heeft u de uitnodiging (als donateur) niet ontvangen of vragen? Mail dan secretariaat@cascade1987.nl.

Het kinderspeelhuisje van Jagtlust te ‘s-Graveland.

Op een aantal (buiten)plaatsen staan er nog kinderspeelhuizen. Maar waar en hoeveel er nog zijn is onbekend. Het doel van Christine Sinninghe Damsté is een overzicht te krijgen van speelhuizen en hun geschiedenis. En dan niet alleen waar ze staan, maar ook wie er in gespeeld hebben. Feiten, foto´s & afbeeldingen en verhalen, alles wat u maar heeft of weet is welkom. Maar neem vooral ook een kijkje op de website zelf: kinderspeelhuizen.wordpress.com. Om te zien welke buitenplaatsen een kinderspeelhuisje hebben of hadden. U kunt zelf reacties toevoegen. Of stuur een mail naar christinedamste@home.nl.  JH

Huize Geerestein (Woudenberg) met kinderspeelhuisje Heiligerlee.

In de Opregte Haarlemsche Courant van 12 juni 1817, enige weken na het overlijden van J.D. Zocher sr. op 15 mei 1817, staat een oproep, vast namens J.D. jr. Het zal hem vast om de business gaan, maar ook zou je mogelijk kunnen zeggen dat ook hij al op zoek was naar de ontwerpen – Plans of Teekeningen – van zijn vader. Twee eeuwen later zoeken we nog steeds!
Dat gezegd hebbende, in 2017 is het dus 200 jaar geleden dat Zocher sr. overleed. Misschien wat overdreven om er direct een themajaar van te maken, maar een mooie gelegenheid om wel iets te doen.

Ook nog even de oproep:
Alle de geenen, welke iets te pretendeeren hebben van, ofte verschuldigd zijn aan, den Boedel en Nalatenschap van wijlen den Architect JAN DAVID ZOCHER, gewoond hebbende te Haarlem, en onlangs overleden te Zoestdijk, gelijk ook die geenen, welke met dezelve eenige zaaken heeft uit en open staande gehad, ofte eenige Papieren, Plans of Teekeningen dezelve concerneerende, onder zich zoude hebben; worden verzocht daarvan ten aller spoedigste vrachtvrije op en aangifte te doen, ten Kantoore van den Notaris JACOB SCHOLTING, te Haarlem.

Een ouwe (al bekende) Zocher zag ik een aantal jaren geleden op de Lodewijk Napoleon tentoonstelling op Paleis Het Loo (toevallig wel onze eerste koning, maar minder publiek trekkend dan de jurk van Maxima): het ontwerp van Zocher sr. voor de tuin van Huis ten Bosch (1807). Een kaart van 67 x 247 cm! Hij ligt in het Nationaal Archief, maar recent kwam ik ‘m als scan tegen in de Haagse beeldbank. Kijk, dan kun je ook nog lekker inzoomen, klik hier.  JH

Ontwerp tuin Huis ten Bosch (1807), J.D. Zocher sr.  Bron: Haagse beeldbank.

Een reeks aan artikelen uit het Cascade bulletin is digitaal beschikbaar, zo ook het register van 1991 t/m 2001. Een register maakt de artikelen nog toegankelijker. Na weer 11 jaar bulletins heeft Arinda van der Does een volgend register samengesteld, het register van 2002 t/m 2012. Deze keer niet als bulletin, maar nu als PDF. Voor een ieder te downloaden en naar believen te printen.

In een eerder bericht sprak ik over het vernieuwde TuinPad. Was ik toch te snel, de nieuwe database heet Groen Erfgoed en daarom volgt nu het latere officiële bericht van WUR Speciale Collecties. Zeker ook vanwege de vermelding dat niet alleen De natuur bezworen (zie 28 mei), maar ook Springers Bibliografisch overzicht gedigitaliseerd is (wat was ik ooit en lang blij met m’n gekopieerde versie).  JH

Groen Erfgoed is een database die literatuur over historische tuinen en parken en over de geschiedenis van de tuin- en landschapsarchitectuur in Nederland bevat.
Groen Erfgoed is de opvolger van TuinPad. In de database zijn voornamelijk bibliografische gegevens van tijdschriftartikelen, (hoofdstukken uit) boeken en rapporten in te vinden en waar mogelijk wordt er gelinkt naar de digitale versie. Drie publicaties zijn recent speciaal voor Groen Erfgoed gedigitaliseerd: dé inleiding tot de Nederlandse tuingeschiedenis De natuur bezworen (1998), dé bibliografie van Nederlandse plantencatalogi Paradisus Batavus (1983) en het oude Bibliografisch overzicht, van Leonard A. Springer (1936).
Groen Erfgoed biedt een literatuuroverzicht ten behoeve van cultuur- of kunsthistorisch onderzoek. De literatuur kan een hulpmiddel zijn bij de conservering, behoud en ontwikkeling van groene monumenten in Nederland. De database wordt gemaakt en onderhouden door Speciale Collecties, waarbij gebruik gemaakt wordt van de (tijdschriften)collectie van Bibliotheek Wageningen UR. Naast Groen Erfgoed biedt Speciale Collecties database TUiN aan, een database waarin het oeuvre van de belangrijkste Nederlandse tuin- en landschapsarchitecten (1570 t/m de 20ste eeuw) met tuinontwerpen en aanvullende informatie ontsloten wordt. Uw reacties en aanvullingen zijn van harte welkom.