De vrouw in de tuingeschiedenis

Geplaatst op door
8

Recentelijk zond Anne Mieke Backer een 3-tal gedigitaliseerde aquarellen, begeleidende tekst en haar vraag:

Onlangs verwierf het Gorkums Museum met steun van de Vereniging Rembrandt en het Fonds A.H. Martens van Sevenhoven een viertal aquarellen voorstellende de tuin van Martinus van Barnevelt (1691-1775).* Op drie van de prenten zijn mensen aan het werk in de tuin. Op afbeelding 1 is een tuinman aan het werk. Op afbeelding 2 is duidelijk een heer (Van Barnevelt zelf?) aan het werk (met pijpje). Dat het fijnere snoei-, ent- en occuleerwerk door de tuineigenaar zelf werd gedaan is sinds het verschijnen van Hovenierskunst in palmet en pauwstaart van Wiebe Kuitert en Jan Freriks (Rotterdam De Hef publishers, 1994) geen nieuws meer. Maar wat mij in het bijzonder interesseert, in verband met mijn boek over De Vrouw in de tuingeschiedenis, is de vrouw op de derde tekening. Zij is duidelijk niet de vrouw des huizes maar een ’tuinvrouw’. Tot nu toe vond ik echter geen geschreven bronnen zoals personeelsbestanden of egodocumenten over dergelijke tuinvrouwen in dienstverband. Zijn er mensen die daar iets meer over weten en mag ik bij deze mij aanbevolen houden, wanneer iemand in de toekomst op dit soort tuinvrouwen stuit?

*Zie voor meer informatie over deze tuinen o.a.:  A.J. Busch en Carla S. Oldenburger-Ebbers: Lusthoven in Gorcum, deel 3 in de historische reeks van de historische vereniging ‘oud Gorcum’ 1990.

1 jaar webloggen

Geplaatst op door
2

In de verkiezingstijd had iedere politicus wel een weblog, maar de ervaring leert dat na verkozen te zijn menig politicus er geen tijd en inspanning meer insteekt. En de Cascade weblog dan? Na de voorgaande mijlpaal van weblog nr. 100 hebben we nu de mijlpaal 1 jaar bereikt! En nog steeds actief en met het voornemen om het webloggen door te zetten.

Omwille van meerdere redenen hebben we besloten de bestaande weblogs + reacties te bundelen tot één webpage. Dus van vele losstaande berichten naar één pagina. Dit om redenen als bundeling, het als één geheel in handen hebben, zoeken, archievering enz.

Het was even hard werken, maar ook genieten. Oude weblogs opnieuw lezen en ‘o ja’ reacties hebben. Een aantal afbeeldingen groter weergeven en daardoor een nog intenser visueel genieten. En straks een keer als één document in de kast hebben. Wat dit laatste betreft, printen van de webpage resulteert NIET in een fraai geheel als de webpage zelf. Afbeeldingen die slechts deels op een bladzijde (papier) passen (onderaan bv) worden afgesneden. En dat is nou toch wel erg jammer. NIET getreurd, met minder werk volgt een afdrukversie, dus gewoon nog even wachten met je boekje printen.

Een aantal kanttekeningen:
– wacht nog even met afdrukken; een printversie volgt
– ik denk dat ik in de komende weken ook de afbeeldingen naloop op mogelijke ‘opleuk’ mogelijkheden
– gebruik in de komende weken af en toe Refresh, Reload of F5 om zeker te zijn dat u de meest recente versie van deze page bekijkt
– houdt bij deze webpage rekening met een langere laadtijd (afh. van internetverbinding) i.v.m. de vele afbeeldingen. Dit is enkel de eerste keer en na Refresh, Reload of F5
– voor fouten, correcties, aanvullingen en wat al niet meer email de webmaster, gewoon doen!!

Klik hier voor de webpage.  CO & JH

Geheimen uit de kloostertuin: tuinbeleving als inspiratiebron

Geplaatst op door
Beantwoorden

Geheimen uit de kloostertuin: tuinbeleving als inspiratiebron, door Tini Brugge; Isabel Rottiers fotografie. 160 p. Uitgeverij Lannoo , 2006.  ISBN  978-90-599-5061-0. Prijs xe2x82xac29,95.

Kloostertuinen zijn niet zo vaak in het nieuws, hoewel er veel over te vertellen is. Kloostercomplexen blijven intrigeren, in eerste instantie niet vanwege hun architectuur, maar meer om -inderdaad- hun geheimen die ze al eeuwen voor de buitenwereld verborgen weten te houden. De auteur Tini Brugge is opgeleid als biohistoricus en een van de oprichters van de Stichting Kloostertuinen (www.kloostertuinen.nl). Deze stichting  heeft weer een werkgroep die zich onder andere bezighoudt met inventarisatie van kloostertuinen.

Dit boek beslaat echter een ander onderwerp. Kloostertuinen figureren niet met naam en toenaam in het boek. Brugge deelt het boek in verschillende typen tuinen in, zoals de binnentuin, de watertuin, de bijbeltuin, de rozentuin, de moestuin, de kruidentuin, de pluktuin, de dierentuin, de stiltetuin, de liturgietuin, de verhalentuin, de natuurtuin, de vruchtentuin, de Bijbelse namentuin, de Mariatuin en de Heiligentuin. Van deze tuinen wordt de sfeer treffend beschreven en veel bloemen en vruchten benoemd. De uitgever zegt: xe2x80x9cde auteur put uit de unieke rijkdom van de kloostertuinen als bron van levensonderhoud, maar ook van spiritualiteit. Eeuwenoude kennis gekoppeld aan een sobere, meditatieve vormgeving. Een boek dat tegelijk praktisch en spiritueel is, maar ook een ideaal geschenkboek voor het aanleggen van je eigen rustgevende en genezende tuinxe2x80x9d. CO

Tip, via bol.com kunt u het boek al even ‘inkijken’.

Triënnale Apeldoorn 2008

Geplaatst op door
Beantwoorden

Afgelopen week ontving ik een publicatie van de gemeente Apeldoorn, de concept beschrijving van de manifestatie Triënnale Apeldoorn 2008, Bidboek voor een manifestatie van 100 dagen internationale tuin- en landschapsarchitectuur: landscape of gardens., onder redactie van Jandirk Hoekstra en Bert van Meggelen.
De eerste Triënnale is gepland voor 2008 (half juni t/m half september), met de bedoeling deze in andere vorm natuurlijk te herhalen in  jaren 2011 en 2014. Er gaan miljoenen in om.
Bovengenoemd boek is vervat in drie delen, inleiding (21 p.), programma (24 p.) en organisatie (19 p.). De eerste 2 delen staan ook uitgebreid op Internet (www.triënnale.nl) te lezen. Het laatste deel beslaat marketing en communicatie; sponsoring en financiering; werkdossier triënnale + vervolgstappen; over curatoren, partners en relevante gremia.

Voor Cascade-vrienden is het programma natuurlijk het meest belangrijk. Hierin worden nu reeds vier tentoonstellingen aangekondigd, waarvoor de toezeggingen binnen zijn:
De verbeelding op papier (Nationaal Museum Paleis Het Loo); De ontdekking van Nederland (Rijksmuseum); Onzichtbaar werk (over het werk van Michael van Gessel); Kunstenaars in het landschap, landschappen in de kunstenaar (Kroeller Mueller Museum).

Er gebeurt nog veel en veel meer. Lees daarom vooral de bijbehorende website, waar alles uitgebreid aan bod komt. Cascade denkt na over een eigen plaats en een eigen rol in deze manifestatie. Heeft u sprankelende ideeen, graag, kom er mee!!! We zullen nog vaak met dit onderwerp terugkomen.  CO

Afbeelding: Projet de Cascade conservé dans le fond documentaire de Tessin à Stockholm – André Le Nôtre xe2x80x93 1684, van www.lenotre.culture.gouv.fr  (ook voorkomend in genoemd bidboek)

De verleiding van Flora

Geplaatst op door
Beantwoorden

Via een 2-tal emails deed Piet van der Eijk verslag van een bijgewoonde lezing en een bezochte tentoonstelling.

De bijgewoonde lezing was die van Sam Sagal, botanicus en gastconservator van vele musea, en deze keer van het Stedelijk Museum Het Prinsenhof  te Delft. En wel voor de tentoonstelling "De verleiding van Flora" met schilderijen van o.a. Jan van Huijsum (1682-1749).

Deze schilder die het vak van zijn vader heeft geleerd maakte stillevens en schilderijen van grote bloemstukken voor vorsten en de rijken van Europa. Hij liet zich daar voor goed betalen. Ook nu nog worden voor deze schilderijen miljoenen Euro’s betaald.
Hij deed soms wel een jaar over een schilderij. Uit een briefwisseling uit die tijd is
bekend dat hij een gele roos pas volgend jaar in het stuk kon schilderen dus moest de opdrachtgever geduld hebben.

De schilderijen op dia hebben al erg veel indruk gemaakt, soms zo precies geschilderd met een penseel met een haar. Volgens Sam Sagal haalde Jan van Huijsum de bloemen uit kwekerijen in Haarlem en Amsterdam. De gastconservator wist ook vele verhalen te vertellen van een vaag beeld op de achtergrond van een stilleven, wat het voorstelde en waar het stond of staat.

De lezing was een opwarmertje voor en aanleiding tot een bezoek aan het museum:

De verleiding van Flora

Voor een "buitenman" was ik zeer onder de indruk hoe echt er door Jan van Huysum (1682-1749) is geschilderd.

Een zeer uitgebreide handzame catalogus (helaas zwart wit) doet verhaal bij de schilderijen die soms bolstaan van de symboliek uit die tijd. Van enkele schilderijen staan alle bloemen en planten met Nederlandse en Latijnse naam vernoemd.
Bijzonder is dat deze schilder bij leven zeer welgesteld was en voor zijn werk 20 x zoveel ontving als Rembrand voor zijn werk. Zijn schilderijen hingen dan ook alleen bij de rijkste vorsten en personen in Europa. Op stillevens en boeketten zit vaak een vlieg of ander insect zo levensecht dat je denkt dat die zo wegvliegt.
Deze perfecte fijnschilder kwam uit een artistieke familie maar oversteeg zijn vader en andere familieleden ruimschoots.

De tentoonstelling, die nog tot 7 januari 2007 te zien is, laat ook werk van fotograaf Margriet Smulders en bloemsierkunstenaar Pim van der Akker zien. Ook de werkkamer van Prof van Itterson (1878-1972), botanicus aan de technische universiteit, is nagebouwd en geeft een mooi beeld van zijn tekeningen en modellen die door kunstenaars uit die tijd werden vervaardigd.

In persmap  worden nog een aantal werken getoond. Na download volgt het werk in een veel groter, detailleerd formaat.

Schilderij ’t Huis Moerenburgh (Tilburg)

Geplaatst op door
Beantwoorden


Uitsnede van middendeel van schilderij ’t Huis Moerenburgh
uit Beeldonline van Regionaal Archief Tilburg

Regelmatig vind ik een nieuwtje, een lezing of een tentoonstelling te laat. Zo ook nu, maar het vormde wel aanleiding tot het bijeen zoeken van materiaal en uiteindelijk deze weblog.

Toevallig stootte ik op ‘activiteiten in Landschapspark Moerenburg ‘ met een afbeelding die om verder zoeken vroeg.

Een schilderij van ’t Huis Moerenburgh (Tilburg) uit ca. 1700, dat in 1990 door Het Noordbrabants Museum in ‘s-Hertogenbosch van een Tilburgse particuliere verzamelaar werd gekocht (zie hier ).

In 1995 stootte men op de archeologische resten van dit huis, zie hier voor meer info, wat geschiedenis en het schilderij.

Tenslotte vond ik via Beeldonline van Regionaal Archief Tilburg verscheidene foto’s van het schilderij, o.a. voor restauratie en na restauratie. In Beeldonline heeft u mogelijkheden om het gehele schilderij te zien, maar ook in te zoomen en te schuiven over de afbeelding.  JH

J.J. Wartmann

Geplaatst op door
Beantwoorden

Tineke Scholtens zou graag meer weten over J.J. Wartmann:

In het familie-archief van Trip bevindt zich een tuinontwerp van zijn hand, gemaakt voor de buitenplaats Zomerlust in Veendam, van H.J. Trip. Er staat geen jaartal op maar aangezien H.J.Trip in 1780 overleed moet het daarvoor getekend zijn. Het is een eenvoudig classicistisch ontwerp met broderies, een half-cirkelvormige afsluiting, ‘bosschagies’, weidland, appelhof, moestuin. Ik heb stille hoop dat deze Wartmann mij verder brengt in mijn zoektocht naar de architect van een veel mooiere "Trip-tuin", nl. die van vermoedelijk de Warffumborg. Ook daar is een ontwerp van, maar zonder naam, zonder opdrachtgever, zonder jaartal. Schatting: eerste helft achttiende eeuw.

Wie helpt Tineke verder?

Geplaatst op door
Beantwoorden

Tuinhistorisch Genootschap Cascade

Het Tuinhistorisch Genootschap Cascade is opgericht in 1987 en in 1997 omgezet in een stichting. 
Het interdisciplinaire vakgebied geschiedenis van de tuin- en landschapsarchitectuur wordt in Nederland beoefend door historici, praktisch geschoolden en persoonlijk geïnteresseerden.  Onder hen bevinden zich historici, kunsthistorici, historisch geografen, neerlandici, biohistorici, tuin- en landschapsarchitecten, biologen, dendrologen, kwekers, hoveniers en geïnteresseerde eigenaren/beheerders van historische tuinen, parken en buitenplaatsen.  Zij allen ontmoeten elkaar in het Tuinhistorisch Genootschap Cascade.

Onbekend ontwerp/plattegrond (1706) van de tuinen van Het Loo gevonden

Geplaatst op door
2


Foto verstrekt door Nationaal Museum Paleis Het Loo

Dit ontwerp is gemaakt in 1706 door T. Henry Reetz,"königlich preußfischen und kurhannoverschen Hofarchitekten" in Berlijn. Deze Reetz werkte voor Frederik I, koning in Pruisen van 1701-1713, en zoon van Frederik Willem, de grote Keurvorst, en van Louise Henriette van Oranje. Frederik heeft na het overlijden van Willem III lang volgehouden zijn erfgenaam te zijn en daarom heeft hij ook situatietekeningen en nieuwe ontwerpen laten maken voor de tuinen van Het Loo en die van Paleis Honselersdijk, Huis ten Bosch en Het Oude Hof.

Omdat we uit de tijd van aanleg van de boventuin geen andere uitgevoerde situatietekeningen kennen dan alleen de bekende van C. P. van Staden uit ca. 1725 (Nationaal Archief Den Haag), is dit een belangrijke vondst.

De plattegrond is de afgelopen tijd nauwkeurig bestudeerd en geanalyseerd door ir. Ben Groen, conservator van de tuinen van Het Loo. De tekening kwam op een juist moment. Bekend is dat in de periode 1980-1984 de parterres in de boventuin alleen gedeeltelijk zijn aangelegd vanwege het behoud van enkele grote bomen in dat gedeelte van de tuin. Nu zijn er zoveel bomen verdwenen dat de parterres kunnen worden voltooid. Dat zal in 2007gebeuren, mede op grond van de plattegrond van Reetz.

Een artikel van de hand van Ben Groen zal in het komende Cascade-Bulletin (no. 2006-2) verschijnen. Als voorproefje, en ook als studiemateriaal, straks te gebruiken bij het lezen van het artikel, mogen we hier alvast een digitale afbeelding laten zien. U krijgt nu eerst zelf de tijd om uw eigen oordeel over de tekening te vormen en kunt dit later met de analyse, hypothese en conclusie van Ben Groen vergelijken.  CO