Nettekening met kasteel Heeswijk (Bron: particulier eigendom)

Na het schrijven van een artikel kijk ik vaak even of er een andere club is voor wie een artikel of een deel van een artikel mogelijk interessant is; al dan niet beperkt herschreven of met een net ander accent. Voor een plaatselijke of regionale historische vereniging bijvoorbeeld. Zo schreef ik in 2016 voor Cascade Gijsbert van Laar: van vier nieuw geidentificeerde platen tot een netwerk van opdrachtgevers. Het gedeelte betrekking hebbend op Heeswijk vormde ik tot een artikel voor de Heemkundekring in Heeswijk-Dinther. En hoe leuk, een reactie van een lezer volgde. In het artikel staat onderstaande tekening en laat de reagerende lezer nu bovenstaande ‘nettekening’ bezitten. Of zoals hij schreef: ‘een schilderijtje met hetzelfde onderwerp, afmeting 37×47 cm. Mijn overleden moeder, die goede contacten met de baron en baronesse had, heeft dit vroeger gekregen.’
Jan Holwerda

‘Het Kasteel van Heeswijk’. ‘Nota Deux Chasseurs avec deux chiens, une charotte de la
Meyerij, quatre betes a cornes dans la prairie du grain derriere le charotte’ (Bron: Tilburg University)

(OVERGENOMEN)
Overeem en Paasman hebben in Het land van de jonker in beelden en woorden het land van de jonker met al haar bewoners vastgelegd in een uniek boek, dat tevens een prachtig tijdsbeeld schetst van de Veluwse adel in de vorige eeuw.

De kleurrijke, adellijke familie Van Haersma de With, met de strenge jonker Jan, de mondaine jonker Maurits en de deftige freule Annie, bezat een groot aantal landgoederen op de Veluwe, die bekend stonden als ‘Het land van de jonker’. Met hun erfgenamen, de zonderlinge jonker Frits en de zorgeloze jonker Willem, beheerden zij de landgoederen met landerijen en landhuizen. Zij wilden die onaangetast overdragen aan de volgende generaties, en deden dat bijgestaan door een schare aan pachters met hun meiden en knechten, hun bos- en veldarbeiders, ambachtslieden, jachtopzieners en dagloners.

Brand Overeem en Bert Paasman, Het land van de jonker. Uit de tijd van diensten en gunsten, Utrecht 2020, ISBN 9789026138805, pp. 240, € 27,50. Via deze link kunt u de eerste 19 pagina’s inzien.

OPGAVE voor 4 NOVEMBER

UITNODIGING (herhaling, voor een ieder die zich alsnog wil aanmelden)
Wij nodigen u van harte uit om deel te nemen aan de eerste CASCADE STUDIEMIDDAG ONLINE en de uitreiking van de Carla Oldenburger-Ebbers Penning 2020. Daarvoor ontvangen we graag uw aanmelding met naam en emailadres via info@cascade1987.nl. Enige dagen voor de studiemiddag mailen we de link om online te kunnen deelnemen. Tevens krijgt u de instructie om zo nodig het betreffende programma te installeren.
U bent van harte uitgenodigd.

CASCADE STUDIEMIDDAG: GROEN ERFGOED, VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST
en UITREIKING VAN DE CARLA OLDENBURGER-EBBERS PENNING 2020

Vrijdag 6 november 2020 van 15.00 tot 17.00 uur

15.00-15.05 Welkom door dagvoorzitter John Wokke, bestuurslid CASCADE
15.05-15.15 Welkom door Sanda Lenzholzer, hoogleraar leerstoel landschapsarchitectuur WUR

15.15-15.30 Introductie door dagvoorzitter John Wokke en
inleiding Adriaan Geuze, hoogleraar landschapsarchitectuur WUR

15.30-15.45 Introductie door dagvoorzitter John Wokke en
inleiding Hans Renes, hoogleraar erfgoedstudies VU

15.45-16.00 Introductie door dagvoorzitter John Wokke en
inleiding Steffen Nijhuis, hoofd landschapsonderzoek, planning en ontwerp TU Delft

16.00-16.25 Paneldiscussie ‘jong & oud’ met gastsprekers en studenten o.l.v. John Wokke en Els van der Laan

16.30-16.45 Het publiceren van onderzoeken
Juryrapport door Elyze Storms-Smeets, jurylid
Genomineerden zijn:
– Iris de Baat, Er was eens een natuurpark in Kaatsheuvel. Een onderzoek naar de omgang van de Efteling met het begrip ‘natuur’ in woord, beeld en ruimtelijke vormgeving, Masterscriptie VU, architectuurgeschiedenis, Amsterdam 2019 PDF
– Cas van Rossum, ‘De voornaamste vermaaken der Dordtenaaren’. Een studie naar de opkomst en neergang van de buitenverblijven op het Eiland van Dordrecht (1600-1832), Masterscriptie Landschapsgeschiedenis RUG, 2017 PDF
– Lisa Johnson, ‘Pieter de la Court van der Voort and innovations in pineapple cultivation in early eighteen-century gardens’, Garden History 47-1, 2019, 23-41 PDF

16.45-16.50 Laudatio en uitreiking van de prijs door de voorzitter van CASCADE, Johan Carel Bierens de Haan

16.50-16.55 Dankwoord prijswinnaar

16.55-17.00 Terugblik en afsluiting door John Wokke

De sKBL Ithakaprijs 2020 is naar Lenneke Berkhout gegaan voor haar onderzoek naar tuinbazen in dienst van de Oranjes tijden de 17de en een deel van de 18de eeuw (voor boek zie hier). Juryvoorzitter Paul Schnabel prees de verbindende inhoud van dit boek, dat bovendien een onderwerp behandelt waarover heel weinig bekend was. De vele Oranjehuizen uit die tijd komen in dit zeer leesbare boek, dat is uitgegeven door Uitgeverij Verloren, aan bod.

Het Ithakastipendium gaat naar Juliette Jonker-Duynstee. Zij gaat onderzoek verrichten naar leden van het geslacht Orrt van Nijenrode die vijf generaties lang eigenaren van kasteel Nijenrode zijn geweest. Over haar onderzoek wordt later nog bericht.

(OVERGENOMEN)
Het webinar Behoud Groen erfgoed op woensdagmiddag 11 november 2020, georganiseerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in Amersfoort, gaat over de instandhouding van bedreigde populaties van wilde bomen en struiken in Nederland. U bent van harte uitgenodigd hieraan online deel te nemen.

Uit een onlangs met subsidie van de RCE opgesteld rapport blijkt dat de staat van de inheemse bomen en struiken in Nederland ronduit zorgwekkend is. De helft van de soorten is zeldzaam en in hun voortbestaan bedreigd. Toch wordt dit nauwelijks opgemerkt. Met dit webinar willen we de aandacht vestigen op de problemen, maar vooral ook de oplossingen in kaart brengen. Een eerder symposium op 15 januari jl. trok veel meer belangstelling dan er destijds fysiek aan plaatsen beschikbaar was. Via dit webinar is het aantal deelnemers niet beperkt.

Meer over het rapport Behoud groen erfgoed. Plan voor het behoud van bedreigde wilde bomen en struiken in Nederland is hier te vinden, net als de link naar de download.

De bijeenkomst vindt online plaats, maar aanmelden is wel noodzakelijk. Deelname is gratis. Meld u aan middels deze link.

Programma wo 11 november
13.30 Welkom door de dagvoorzitter
13.35 Behoud van wilde bronpopulaties van inheemse bomen en struiken
Lodewijk van Kemenade, Landschapsbeheer Flevoland
14.05 Wilde bomen en struiken; groen erfgoed van natuur en cultuurhistorie
Bert Maes, Ecologisch Adviesbureau Maes
14.35 Gebruik en behoud van bronpopulaties van wilde bomen en struiken
Paul Copini, Centrum voor Genetische Bronnen Nederland
15.05 Door de bomen het bos zien
Lammert Kragt, Staatsbosbeheer
René van Loon, Ecologisch Adviesbureau Van Loon
15.30 Einde webinar
Tijdens het webinar kunt u in de chat vragen stellen of opmerkingen meedelen. Deze worden door de dagvoorzitter doorgezet naar de betreffende spreker.

Op dinsdag 27 oktober 2020 vinden de zesde uitreiking van de Ithakaprijs 2020 en de toekenning
van het Ithakastipendium plaats. Graag nodigen de jury van de Ithakaprijs & -stipendium, samen
met het bestuur & directie van sKBL, u van harte uit om deze uitreiking virtueel bij te wonen.
Gezien de huidige ontwikkelingen rondom het Coronavirus is het minder verantwoord om een
publieke uitreiking te organiseren. Daarom zal de uitreiking dit jaar met een aangepast programma te
volgen zijn via een livestream vanaf Kasteel Groeneveld in Baarn.

15u00 – 15u15 Virtuele inloop
15u30 – 15u35 Welkom door René W. Chr. Dessing, jurysecretaris
15u35 – 15u50 Voordrachten door Harry Groenewegen namens het Genootschap Oud Westland winnaar
Ithakaprijs 2019 en door Astrid Schutte. Zij kreeg het Ithakastipendium 2019 toegekend.
15u50 – 16u00 Uitreiking van de Ithakaprijs 2020 en een laudatio door juryvoorzitter Paul Schnabel
16u00 – 16u05 Dankwoord winnaar Ithakaprijs 2020
16u05 – 16u10 Uitreiking Ithakastipendium, toegelicht door René W. Chr. Dessing, jurysecretaris
16u10 – 16u15 Dankwoord winnaar Ithakastipendium 2020
circa 16u20 Einde

Voor deelname graag een mail met uw naam en emailadres naar info@skbl.nl. Enige dagen voor de uitreiking ontvangt u de link van de livestream. Deze werkt via Zoom. Instructie om dit programma (eenvoudig) te installeren wordt meegezonden.

De genomineerden voor de Ithakaprijs 2020:
Willem van der Ham e.a., Een Kleyn Paleis. De geschiedenis van de Haagse Buitenplaats Ockenburgh, Zutphen 2020
Kees van der Leer, Vreugd en Rust, gastvrije buitenplaats met een park van Zocher, Voorburg 2020
Alphons Tonino, Huys Geul, een verdwenen Huys een blijvend verhaal, Geulle 2020
Lenneke Berkhout, Hoveniers van Oranje. Functie, werk en positie 1621-1732, Hilversum 2020
Antoinette van Dorssen e.a., Duivenvoorde in vogelvlucht, Voorschoten 2020
Mies Dagevos, Tuinmansleven op de Ullepas. Van Seizoenarbeider uit Duitsland tot tuinbaas/rentmeester in Hummelo en Keppel 1770-1930, Daarle 2020
Leon Hupperichs, Monumentaal Wylre, Maastricht 2020
Martijn Pijnenburg, Rijke baronnen en bezitloze paters. 375 jaar De Essenburgh, Heeswijk-Dinther 2020
Annette van der Post en Henk Th. Van der Veen, Zeven Eeuwen Allersmaborg, Uitgeverij Noordboek 2019
Bertie Geerts en Rob Gruben, Meerwijk buitenleven aan de Dieskant, Uitgeverij Angrisa 2019

Geregeld kijk ik even of er weer scripties zijn toegevoegd. Op één van de pagina’s van Kenniscentrum Landschap RU Groningen. Nu zie ik weer een aantal downloads die ik eerder niet zag. Natuurlijk zal niet ieder onderwerp je aanspreken, maar er valt voor iedereen wel iets te halen. Ook bij hetgeen in voorbereiding is zie ik een en ander staan. Kijk zelf op Masterscripties Kenniscentrum Landschap RUG.

Beeldbank Nationaal Archief

Als onderzoeker, maar ook als lezer van noten, kom je duidingen als Collectie Hingman, 4.VTH en/of 4.VTHR vaak genoeg tegen, beide in Nationaal Archief te Den Haag. 4.VTH bevat manuscriptkaarten van Nederland, van de middeleeuwen tot halverwege de 19e eeuw. En 4.VTHR omvat hoofdzakelijk kaarten van Nederland uit de 18e en 19e eeuw, die verworven of opgespoord zijn in de archieven nadat de inventaris 4.VTH was afgerond. In de beeldbank van het Nationaal Archief kun al meer dan 2000 gescande exemplaren ‘Hingman’ vinden, het resultaat van een eerdere scanactie. Da’s mooi, maar langggggg niet alles.
Nou heb ik een lijstje van ‘noodzaak en nieuwsgierigheid’ van kaarten om eens te bekijken in geval ‘noodzaak’ dat afdwingt. Een check van bezoekmogelijkheden tijdens deze covid-19 tijden resulteerde echter in goed en slecht nieuws:
Deze collectie is wegens digitalisering momenteel niet beschikbaar, naar verwachting tot het tweede kwartaal van 2021. Tot die tijd is inzage in originelen en het bestellen van scans ervan niet mogelijk. Na digitalisering zullen de scans zo spoedig mogelijk online beschikbaar worden gesteld.
Heel benieuwd wat er straks allemaal online staat.

(OVERGENOMEN)

In Huis te Lande, vrouwen in de tuinbouw beschrijft Frans Holtkamp de geschiedenis van Huis te Lande, de eerste en enige middelbare tuinbouwschool voor meisjes in Nederland in Rijswijk (Zuid-Holland), opgericht in 1907. Grondlegger van deze unieke school is Jacoba Hingst. Al haar geld en energie steekt ze in wat haar levenswerk zal worden. In de beginjaren trekt de school vooral beter gesitueerde meisjes aan, maar in de loop der jaren wordt Huis te Lande toegankelijk voor leerlingen uit alle sociale milieus. Het onderwijs onderscheidt zich door een breed vakkenpakket, leidt op tot zelfstandigheid en stimuleert creativiteit. Afgestudeerden profiteren van een betere positionering van vrouwen in de groene sector. Het boek is verlevendigd met ‘portretjes’ van oud-leerlingen die hun vakkennis actief hebben ingezet, enkele postuum maar het merendeel als interview. Het leeuwendeel hiervan heeft Julia Voskuil, zelfstandig journalist, voor haar rekening genomen. Huis te Lande is vanaf 1985 ook toegankelijk voor jongens, bevindt zich nog steeds op historische grond en heeft nu de naam Wellant mbo Rijswijk.

Wie het boek Huis te Lande, vrouwen in de tuinbouw vanaf 20 oktober per post toegezonden wil krijgen, maakt € 25 over naar de auteur Hr F C M Holtkamp op  rekening NL14 INGB 0001 3172 22 en vult bij ‘omschrijving’ in: naam en volledig adres: straat + huisnummer, postcode + woonplaats

Zo, Roodbaard is ook vernoemd door een Commissie Naamgeving. Bescheiden, als Roodbaardpad. Maar dan wel op een tuinhistorische ‘eigen’ plek, namelijk in de Prinsentuin te Leeuwarden. Als pad misschien dan wel bescheiden, maar zoveel beter dan weggestopt in de volgende nieuwbouwwijk. Zie hier het Friesch Dagblad.

Eric Blok schreef jaren geleden in ons bulletin al eens over ‘Tuinarchitecten vereeuwigd in straatnamen’, zie hier.